第十一届数学类决赛(高年级组)

共10题 · 点击题目查看详细解析

← 返回矩阵
#题型题目
1 解答题 一、(本题20分)填空题(每小题5分) 1. $\lim _{n \rightarrow+\infty}\left(\prod_{k=n}^{3 n-1} k\right)^{\frac{1}{2 n}} \sin \frac{1}{n}=$ $\_\_\_\_$ $\frac{3 \sqrt{3}}{e}$ . 2.已知 $f$ 在区间 $(-1,3)$ 内有二阶连续导数,$f(0)=12, f(2)=2 f^{\prime}(2)+8$ ,则 $\int_{0}^{1} x f^{\prime \prime}(2 x) d x=$ $\_\_\_\_$ 1 . 3.在三维空间的直角坐标系中,方程 $2 x^{2}+y^{2}+z^{2}+2 x y-2 x z=1$ 表示的二次曲面类型是 $\_\_\_\_$椭圆柱面 . 4.在矩阵 $A=\left(\begin{array}{ccc}1 & -2 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \\ 0 & 2 & 1\end{array}\right)$ 的奇异值分解 $A=U \Lambda V$ 中(其中 $U, V$ 为正交方阵,$\Lambda$ 为对角阵),$\Lambda=\left(\begin{array}{ccc}3 & 0 & 0 \\ 0 & \sqrt{3} & 0 \\ 0 & 0 & 0\end{array}\right)$ . | 得分 | | | :---: | :--- | | 评阅人 | |
2 解答题 (2)=2 f^{\prime}(2)+8$ ,则 $\int_{0}^{1} x f^{\prime \prime}(2 x) d x=$ $\_\_\_\_$ 1 . 3.在三维空间的直角坐标系中,方程 $2 x^{2}+y^{2}+z^{2}+2 x y-2 x z=1$ 表示的二次曲面类型是 $\_\_\_\_$椭圆柱面 . 4.在矩阵 $A=\left(\begin{array}{ccc}1 & -2 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \\ 0 & 2 & 1\end{array}\right)$ 的奇异值分解 $A=U \Lambda V$ 中(其中 $U, V$ 为正交方阵,$\Lambda$ 为对角阵),$\Lambda=\left(\begin{array}{ccc}3 & 0 & 0 \\ 0 & \sqrt{3} & 0 \\ 0 & 0 & 0\end{array}\right)$ . | 得分 | | | :---: | :--- | | 评阅人 | | 二、(本题 15 分)考虑单叶双曲面 $S: x^{2}-y^{2}+z^{2}=1$ 。 1.证明:$S$ 上同一族直母线中任意两条不同的直母线是异面直线; 2.设 $S$ 上同一族直母线中的两条直母线分别经过 $M_{1}(1,1,1)$与 $M_{2}(2,2,1)$ 两点.求这两条直母线的公垂线方程以及这两条直母线之间的距离. 证明:1.将曲面方程改写为 $$ x^{2}-y^{2}=1-z^{2} $$ 从而有 $$ (x+y)(x-y)=(1+z)(1-z) $$ 现在引进不全为零的参数 $\lambda, \mu$ ,以及不全为零的参数 $u, v$ ,我们得到两族直母线方程 $$ \left\{\begin{array}{l} \lambda(x+y)=\mu(1+z) \\ \mu(x-y)=\lambda(1-z) \end{array}\right. $$ 以及 $$ \left\{\begin{array}{l} u(x+y)=v(1-z) \\ v(x-y)=u(1+z) \end{array}\right. $$ 首先以第一族直母线(2)为例证明两条不同的直母线是异面直线。取(2)中两条直母线 $L_{1}$ 与 $L_{2}$ $$ L_{1}:\left\{\begin{array}{l} \lambda_{1}(x+y)=\mu_{1}(1+z) \\ \mu_{1}(x-y)=\lambda_{1}(1-z) \end{array}\right. $$ 以及 $$ L_{2}:\left\{\begin{array}{l} \lambda_{2}(x+y)=\mu_{2}(1+z) \\ \mu_{2}(x-y)=\lambda_{2}(1-z) \end{array}\right. $$ 其中,$\lambda_{1} \mu_{2} \neq \lambda_{2} \mu_{1}$ . 考虑线性方程组 $$ \left\{\begin{array}{l} \lambda_{1} x+\lambda_{1} y-\mu_{1} z-\mu_{1}=0 \\ \mu_{1} x-\mu_{1} y+\lambda_{1} z-\lambda_{1}=0 \\ \lambda_{2} x+\lambda_{2} y-\mu_{2} z-\mu_{2}=0 \\ \mu_{2} x-\mu_{2} y+\lambda_{2} z-\lambda_{2}=0 \end{array}\right. $$ 设(6)的系数矩阵为 $A$ ,经计算可得 $$ \operatorname{det}
3 解答题 (3),设两条直母线 $L_{1}^{\prime}, L_{2}^{\prime}$ $$ L_{1}^{\prime}:\left\{\begin{array}{l} u_{1}(x+y)=v_{1}(1-z) \\ v_{1}(x-y)=u_{1}(1+z) \end{array}\right. $$ 以及 $$ L_{2}^{\prime}:\left\{\begin{array}{l} u_{2}(x+y)=v_{2}(1-z) \\ v_{2}(x-y)=u_{2}(1+z) \end{array}\right. $$ 其中 $u_{1} v_{2} \neq u_{2} v_{1}$ 。 考虑方程组 $$ \left\{\begin{array}{l} u_{1} x+u_{1} y+v_{1} z-v_{1}=0 \\ v_{1} x-v_{1} y-u_{1} z-u_{1}=0 \\ u_{2} x+u_{2} y+v_{2} z-v_{2}=0 \\ v_{2} x-v_{2} y-u_{2} z-u_{2}=0 \end{array}\right. $$ 设方程组(9)的系数矩阵为 $B$ ,经计算得到 $$ \operatorname{det}
4 解答题 四、(本题 20 分)证明: 1.证明:函数方程 $x^{3}-3 x=t$ 存在三个在闭区间 $[-2,2]$上连续,在开区间 $(-2,2)$ 内连续可微的解 $x=\varphi_{1}(t), x= \varphi_{2}(t), x=\varphi_{3}(t)$ 满足: $$ \varphi_{1}(-t)=-\varphi_{3}(t), \varphi_{2}(-t)=-\varphi_{2}(t), \quad|t| \leqslant 2 $$ 2.若 $f$ 是 $[-2,2]$ 上的连续偶函数,证明: $\int_{1}^{2} f\left(x^{3}-3 x\right) d x=\int_{0}^{1} f\left(x^{3}-3 x\right) d x$ . 证明:1.记 $g(x)=x^{3}-3 x$ ,那么 $g$ 是奇函数,且 $g^{\prime}(x)=3\left(x^{2}-1\right)$ 。于是 $g$ 具有如下性质: (1)在 $(-\infty,-1]$ 和 $[1,+\infty)$ 上严格单调上升,在 $[-1,1]$ 上严格单调下降. (2)$x=-1$ 是极大值点,极大值为 $2 ; x=1$ 是极小值点,极小值为 -2 。 (3)记 $$ g_{1}=\left.g\right|_{[-2,-1]}, \quad g_{2}=\left.g\right|_{[-1,1]}, \quad g_{1}=\left.g\right|_{[1,2]} $$ 根据以上性质,$g_{1}, g_{2}, g_{3}$ 分别在其定义的闭区间上严格单调,且值域均为 $[-2,2]$ 。因此,依次有反函数 $\varphi_{1}, \varphi_{2}, \varphi_{3}$ ,以 $[-2,2]$ 为定义域,依次以 $[-2,-1],[-1,1],[1,2]$ 为值域。 由反函数的连续性得 $\varphi_{1}, \varphi_{2}, \varphi_{3}$ 均为 $[-2,2]$ 上的连续函数。而 $g_{1}, g_{2}, g_{3}$ 依次在 $(-2,-1),(-1,1),(1,2)$ 内连续可导,且导数不等于零.因此,它们的反函数 $\varphi_{1}, \varphi_{2}, \varphi_{3}$在 $(-2,2)$ 内连续可微. 另一方面,注意到 $g$ 为奇函数,以及 $\varphi_{1}, \varphi_{2}, \varphi_{3}$ 的值域,$g_{1}, g_{2}, g_{3}$ 的定义域,我们有 $$ -t=-g_{3}\left(\varphi_{3}(t)\right)=-g\left(\varphi_{3}(t)\right)=g\left(-\varphi_{3}(t)\right)=g_{1}\left(-\varphi_{3}(t)\right), \quad t \in[-2,2] . $$ 因此 $$ \varphi_{1}(-t)=-\varphi_{3}(t), \quad t \in[-2,2] . $$ 同理, $$ -t=-g_{2}\left(\varphi_{2}(t)\right)=-g\left(\varphi_{2}(t)\right)=g\left(-\varphi_{2}(t)\right)=g_{2}\left(-\varphi_{2}(t)\right), \quad t \in[-2,2] . $$ 从而 $$ \varphi_{2}(-t)=-\varphi_{2}(t), \quad t \in[-2,2] . $$ 2.根据韦达定理,我们有 $$ \varphi_{1}(t)+\varphi_{2}(t)+\varphi_{3}(t)=0, \quad \forall t \in[-2,2] . $$ 从而 $$ \varphi_{1}^{\prime}(t)+\varphi_{2}^{\prime}(t)+\varphi_{3}^{\prime}(t)=0, \quad \forall t \in(-2,2) $$ 这样结合 $f$ 为连续偶函数得到 $$ \begin{aligned} & 2 \int_{1}^{2} f\left(x^{3}-3 x\right) d x-2 \int_{0}^{1} f\left(x^{3}-3 x\right) d x \\ = & \int_{-2}^{-1} f\left(x^{3}-3 x\right) d x-\int_{-1}^{1} f\left(x^{3}-3 x\right) d x+\int_{1}^{2} f\left(x^{3}-3 x\right) d x \\ = & \int_{-2}^{2} f(t) \varphi_{1}^{\prime}(t) d t+\int_{-2}^{2} f(t) \varphi_{2}^{\prime}(t) d t+\int_{-2}^{2} f(t) \varphi_{3}^{\prime}(t) d t=0 \end{aligned} $$ 从而结论成立. | 得分 | | | :---: | :--- | | 评阅人 | |
5 解答题 五、(本题10分)设 $E \subseteq \mathbb{R}$ 是 $\mathcal{L}$-可测集,$\left\{f_{n}(x)\right\}_{n \geqslant 1}$是 $E$ 上一致有界可测函数列,若 $\sum_{N=1}^{\infty} \frac{1}{N} \int_{E}\left|\frac{1}{N} \sum_{n=1}^{N} f_{n}(x)\right|^{2} d m <\infty$ ,则 $\lim _{N \rightarrow \infty} \frac{1}{N} \sum_{n=1}^{N} f_{n}(x)=0, \mathcal{L}-a . e ., x \in E$ 。 证明:对 $0<\varepsilon<\frac{1}{2}$ 和 $N \geqslant 1$ ,设 $$ A_{N}(\varepsilon)=\left\{x \in E:\left|\frac{1}{N} \sum_{n=1}^{N} f_{n}(x)\right| \geqslant \varepsilon\right\} . $$ 由于 $$ \int_{E}\left|\frac{1}{N} \sum_{n=1}^{N} f_{n}(x)\right|^{2} d m \geqslant \varepsilon^{2} \cdot m\left(A_{N}(\varepsilon)\right) . $$ 由题设有 $\sum_{N=1}^{\infty} \frac{m\left(A_{N}(\varepsilon)\right)}{N}<+\infty$ . 设 $$ N_{1}=1, N_{k+1}=\left[\frac{N_{k}}{1-\varepsilon}\right]+1, \quad \forall k \geqslant 1 $$ 又设 $m_{k}$ 是满足 $N_{k} \leqslant m_{k}0, \forall x \in E, \forall n \geqslant 1,\left|f_{n}(x)\right| \leqslant c . \forall x \in E, N \geqslant 1$ ,设 $k$ 是唯一满足 $N_{k} \leqslant N
6 选择题 (6)的系数矩阵为 $A$ ,经计算可得 $$ \operatorname{det}
7 解答题 七、(本题 10 分)证明: 180 阶群不是单群。 证明:对于素数 $p$ ,用 $n_{p}(G)$ 表示有限群 $G$ 的 Sylow $p$-子群个数。 反证,设 $G$ 为 180 阶单群,由 $180=2^{2} \cdot 3^{2} \cdot 5$ 和 Sylow 定理有 $n_{3}(G)>1, n_{3}(G) \mid 20$且 $n_{3}(G) \equiv 1(\bmod 3)$ ,故 $n_{3}(G)=4$ 或 $n_{3}(G)=10$ 。 若 $n_{3}(G)=4$ ,考虑 $G$ 在它的 Sylow 3-子群集合上的共轭作用,由此得到 $G$ 到对称群 $S_{4}$ 的一个同态,由 $G$ 为单群知这个同态的核只含有单位元,即此同态为单同态,从而 $180=|G| \leq\left|S_{4}\right|=24$ ,矛盾,故 $n_{3}(G)=10$ . 我们断言 $G$ 的任意两个不同的 Sylow 3-子群的交平凡。若否,设有 $G$ 的两个不同的 Sylow 3-子群 $S, T$ 使得 $D=S \cap T \neq\{e\}$ 。由于 $S$ 和 $T$ 都是 9 阶群,它们为交换群,从而 $D$ 为 3 阶群且 $D \unlhd S, T$ 。记 $N=N_{G}
8 解答题 八、(本题10分)设 $S: r=r(u, v)$ 为 $\mathbb{R}^{3}$ 中的光滑曲面,其第一基本形式为 $(\mathrm{d} s)^{2}=E(\mathrm{~d} u)^{2}+2 F \mathrm{~d} u \mathrm{~d} v+G(\mathrm{~d} v)^{2}$ ,其中 $(u, v)$ 为曲面 $S$ 的参数,$r_{u}=\frac{\partial r}{\partial u}, r_{v}=\frac{\partial r}{\partial v}, E=r_{u}$ . $r_{u}, F=r_{u} \cdot r_{v}, G=r_{v} \cdot r_{v}$ 。证明: 1.存在新的参数 $\left(u_{1}, v_{1}\right)$ ,使得 $S$ 的第一基本形式为 $(\mathrm{d} s)^{2}=h\left(u_{1}, v_{1}\right)\left[\left(\mathrm{d} u_{1}\right)^{2}+\left(\mathrm{d} v_{1}\right)^{2}\right]$ ,其中 $h>0$ 为光滑函数。 2.如果曲面 $S$ 的第一基本形式满足 $(\mathrm{d} s)^{2}=h(u, v)\left[(\mathrm{d} u)^{2}+(\mathrm{d} v)^{2}\right]$ ,则其高斯曲率 $K$ 可以表示为 $K=-\frac{1}{2 h} \Delta \log h$ ,其中 $h>0$ 为光滑函数,$\Delta=\frac{\partial^{2}}{\partial u^{2}}+\frac{\partial^{2}}{\partial v^{2}}$ 表示拉普拉斯算子。 证明:1.曲面 $S$ 的第一基本形式满足 $$ \begin{aligned} (\mathrm{d} s)^{2} & =E(\mathrm{~d} u)^{2}+2 F \mathrm{~d} u \mathrm{~d} v+G(\mathrm{~d} v)^{2} \\ & =\frac{1}{E}\left[E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v+\sqrt{F^{2}-E G} \mathrm{~d} v\right]\left[E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v-\sqrt{F^{2}-E G} \mathrm{~d} v\right] \end{aligned} $$ 令 $l=E G-F^{2}$ ,则有 $\sqrt{F^{2}-E G}=i \sqrt{l}, i^{2}=-1$ .于是 $$ E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v \pm \sqrt{F^{2}-E G} \mathrm{~d} v=E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v \pm i \sqrt{l} \mathrm{~d} v $$ 由常微分方程理论可知,存在一个非零(复的)积分因子 $\lambda$ ,使得 $\lambda(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v+i \sqrt{l} \mathrm{~d} v)$为某个(复的)函数 $\mu=u_{1}+i v_{1}$ 的全微分,即有 $$ \lambda(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v+i \sqrt{l} \mathrm{~d} v)=\mathrm{d} \mu=\mathrm{d} u_{1}+i \mathrm{~d} v_{1} $$ 对方程(2)的两边取共轭,得到 $$ \bar{\lambda}(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v-i \sqrt{l} \mathrm{~d} v)=\overline{\mathrm{d} \mu}=\mathrm{d} u_{1}-i \mathrm{~d} v_{1} $$ 将(2),(3)代入(1),得到 $$ (\mathrm{d} s)^{2}=h\left(u_{1}, v_{1}\right)\left[\left(\mathrm{d} u_{1}\right)^{2}+\left(\mathrm{d} v_{1}\right)^{2}\right] $$ 其中,$h\left(u_{1}, v_{1}\right)=\frac{1}{E|\lambda|^{2}}$ . 另外,令 $\lambda=p+i q, p, q$ 均为实数。由方程(2)得到 $$ (p+i q)(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v+i \sqrt{l} \mathrm{~d} v)=\mathrm{d} u_{1}+i \mathrm{~d} v_{1} $$ 由方程(5)可得 $$ \left\{\begin{array}{l} \mathrm{d} u_{1}=p(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v)-q \sqrt{l} \mathrm{~d} v \\ \mathrm{~d} v_{1}=q(E \mathrm{~d} u+F \mathrm{~d} v)+p \sqrt{l} \mathrm{~d} v \end{array}\right. $$ 由方程组(6),该变换的雅可比行列式满足 $$ \frac{\partial\left(u_{1}, v_{1}\right)}{\partial(u, v)}=\left(p^{2}+q^{2}\right) E \sqrt{l}>0 $$ 于是 $\left(u_{1}, v_{1}\right)$ 是一组新的参数. 2.证法一:对于曲面 $S: r=r(u, v),(\mathrm{d} s)^{2}=h(u, v)\left[(\mathrm{d} u)^{2}+(\mathrm{d} v)^{2}\right]$ .注意到 $r_{u} \cdot r_{u}=E=G=r_{v} \cdot r_{v}=h(u, v), F=r_{u} \cdot r_{v}=r_{v} \cdot r_{u}=0$ ,于是有 $r_{u u} \cdot r_{v}+r_{u} \cdot r_{u v}=0$ , $r_{u v} \cdot r_{v}+r_{u} \cdot r_{v v}=0$ 。将 $r_{u}, r_{v}$ 单位化,定义 $$ e_{1}=\frac{r_{u}}{\left|r_{u}\right|}=\frac{r_{u}}{\sqrt{E}}=\frac{r_{u}}{\sqrt{h}}, e_{2}=\frac{r_{v}}{\left|r_{v}\right|}=\frac{r_{v}}{\sqrt{G}}=\frac{r_{v}}{\sqrt{h}}, n=r_{u} \times r_{v} $$ 于是,$e_{1}, e_{2}, n$ 构成 $\mathbb{R}^{3}$ 的标准正交基。因此 $r_{u u}, r_{u v}, r_{v v}$ 可由该基表示。例如,设 $$ r_{u u}=a e_{1}+b e_{2}+c n $$ 可以获得 $$ a=r_{u u} \cdot e_{1}=\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u}, b=r_{u u} \cdot e_{2}=-\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v}, c=r_{u u} \cdot n=L $$ 即得到 $$ r_{u u}=\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u} e_{1}-\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v} e_{2}+L n $$ 类似地,可以求得 $$ \begin{aligned} r_{u v} & =\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v} e_{1}+\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u} e_{2}+M n \\ r_{v v} & =-\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u} e_{1}+\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v} e_{2}+N n \end{aligned} $$ $r_{u u}, r_{u v}, r_{v v}$ 在上述标准正交基下的坐标表示为 $$ \left\{\begin{array}{l} r_{u u}=\left(\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u},-\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v}, L\right) \\ r_{u v}=\left(\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v}, \frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u}, M\right) \\ r_{v v}=\left(-\frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial u}, \frac{1}{2 \sqrt{h}} \frac{\partial h}{\partial v}, N\right) \end{array}\right. $$ 其中,$M=r_{u v} \cdot n, N=r_{v v} \cdot n$ . 注意到 $\frac{1}{2} \frac{\partial h}{\partial u}=r_{v u} \cdot r_{v}$ ,得到 $$ \begin{aligned} \frac{1}{2} \frac{\partial^{2} h}{\partial u^{2}} & =r_{v u u} \cdot r_{v}+r_{v u} \cdot r_{v u} \\ & =\frac{\partial}{\partial v}\left(r_{u u} \cdot r_{v}\right)-r_{u u} \cdot r_{v v}+r_{v u} \cdot r_{v u} \end{aligned} $$ 利用(8)-(12),得到 $$ \begin{gathered} r_{u u} \cdot r_{v}=-\frac{1}{2} \frac{\partial h}{\partial v}, \frac{\partial}{\partial v}\left(r_{u u} \cdot r_{v}\right)=-\frac{1}{2} \frac{\partial h}{\partial v^{2}} \\ r_{u u} \cdot r_{v v}=-\frac{1}{4}\left[\left(\frac{\partial h}{\partial u}\right)^{2}+\left(\frac{\partial h}{\partial v}\right)^{2}\right]+L N, r_{v u} \cdot r_{v u}=\frac{1}{4}\left[\left(\frac{\partial h}{\partial u}\right)^{2}+\left(\frac{\partial h}{\partial v}\right)^{2}\right]+M^{2} \end{gathered} $$ 将(14),(15)代入(13)得到 $$ \frac{1}{2} \frac{\partial^{2} h}{\partial u^{2}}=-\frac{1}{2} \frac{\partial^{2} h}{\partial v^{2}}+\frac{1}{2 h}\left[\left(\frac{\partial h}{\partial u}\right)^{2}+\left(\frac{\partial h}{\partial v}\right)^{2}\right]+M^{2}-L N $$ 或者 $$ \begin{aligned} \frac{1}{2} \Delta h & =\frac{1}{2} \frac{\partial^{2} h}{\partial u^{2}}+\frac{1}{2} \frac{\partial^{2} h}{\partial v^{2}} \\ & =\frac{1}{2 h}\left[\left(\frac{\partial h}{\partial u}\right)^{2}+\left(\frac{\partial h}{\partial v}\right)^{2}\right]+M^{2}-L N \end{aligned} $$ 注意到 $$ \Delta \log h=-\frac{1}{h^{2}}\left[\left(\frac{\partial h}{\partial u}\right)^{2}+\left(\frac{\partial h}{\partial v}\right)^{2}\right]+\frac{1}{h} \Delta h $$ 结合(16)与(17),由高斯曲率满足的公式,得到 $$ K=\frac{L N-M^{2}}{E G-F^{2}}=-\frac{1}{2 h} \Delta \log h $$ 证法二:当曲面 $S$ 的第一基本形式满足 $(\mathrm{d} s)^{2}=E(\mathrm{~d} u)^{2}+G(\mathrm{~d} v)^{2}$ 时,可以看出 $F=0$ 。根据曲率张量的定义可以证明 $$ R_{1212}=\sqrt{E G}\left[\frac{\partial}{\partial v}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{E}}{\partial v}}{\sqrt{G}}\right)+\frac{\partial}{\partial u}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{G}}{\partial u}}{\sqrt{E}}\right)\right] $$ 由(18)以及高斯曲率的定义,得到 $$ K=-\frac{R_{1212}}{g_{11} g_{22}-g_{12}^{2}}=-\frac{R_{1212}}{E G-F^{2}}=-\frac{1}{\sqrt{E G}}\left[\frac{\partial}{\partial v}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{E}}{\partial v}}{\sqrt{G}}\right)+\frac{\partial}{\partial u}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{G}}{\partial u}}{\sqrt{E}}\right)\right] $$ 其中 $g_{11}=E, g_{12}=F, g_{22}=G$ 。既然 $E=G=h, F=0$ ,经计算可得 $$ \frac{\partial}{\partial v}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{E}}{\partial v}}{\sqrt{G}}\right)+\frac{\partial}{\partial u}\left(\frac{\frac{\partial \sqrt{G}}{\partial u}}{\sqrt{E}}\right)=\frac{1}{2} \Delta \log h $$ 将(20)代入(19),得到 $$ K=-\frac{1}{2 h} \Delta \log h $$ | 得分 | | | :---: | :--- | | 评阅人 | |
9 选择题 (9)的系数矩阵为 $B$ ,经计算得到 $$ \operatorname{det}
10 解答题 十、(本题 10 分)设 $A$ 是具有正对角元的非奇异对称矩阵。证明:若求解线性方程组 $A x=b$ 的 Gauss-Seidel 迭代法对任意初始值都收玫,则 $A$ 为正定矩阵。 证明:线性方程组 $A x=b$ 的 Gauss-Seidel 迭代格式可写为 $$ x_{k+1}=(D-L)^{-1} L^{T} x_{k}+(D-L)^{-1} b $$ 其中 $A=D-L-L^{T}, \quad D=\operatorname{diag}\left(a_{11}, a_{22}, \cdots, a_{n n}\right)$ , $$ L=\left(\begin{array}{ccccc} 0 & & & & \\ -a_{21} & 0 & & & \\ -a_{31} & -a_{32} & 0 & & \\ \vdots & \vdots & \ddots & \ddots & \\ -a_{n 1} & -a_{n 2} & \cdots & -a_{n, n-1} & 0 \end{array}\right) . $$ 将 Gauss-Seidel 格式改写为 $(D-L) x_{k+1}=L^{T} x_{k}+b$ .对任意初始值 $x_{0}, A x=b$ 的 Gauss-Seidel 迭代法都收敛,设其解收敛到 $x^{*}$ 。记 $y_{k}=x_{k}-x^{*}$ ,则有 $(D-L) y_{k+1}= L^{T} y_{k}$ 。令 $\varepsilon_{k}=y_{k}-y_{k+1}$ ,注意到 $(D-L)=A+L^{T}$ ,那么 $$ (D-L) \varepsilon_{k}=A y_{k}, \quad A y_{k+1}=L^{T} \varepsilon_{k} $$ 于是 $$ \begin{aligned} y_{k}^{T} A y_{k}-y_{k+1}^{T} A y_{k+1} & =y_{k}^{T}(D-L) \varepsilon_{k}-y_{k+1}^{T} L^{T} \varepsilon_{k} \\ & =\varepsilon_{k}^{T} D y_{k}-\varepsilon_{k}^{T} L^{T} y_{k}-\varepsilon_{k}^{T} L y_{k+1} \\ & =\varepsilon_{k}^{T} D \varepsilon_{k}+\varepsilon_{k}^{T}(D-L) y_{k+1}-\varepsilon_{k}^{T} L^{T} y_{k} . \end{aligned} $$ 又因 $(D-L) y_{k+1}=L^{T} y_{k}$ ,所以 $$ y_{k}^{T} A y_{k}-y_{k+1}^{T} A y_{k+1}=\varepsilon_{k}^{T} D \varepsilon_{k} . $$ 由题设可知 $D$ 是正定的,因此 $$ y_{k}^{T} A y_{k}>y_{k+1}^{T} A y_{k+1}, \quad k \geqslant 0 . $$ 下面我们将采用反证法证明若 Gauss-Seidel 迭代收敛,则 $A$ 正定. 反证:假设 $A$ 不正定,不妨设 $b=0$ 。则可找到一个 $x_{0} \neq 0$ ,使得 $x_{0}^{T} A x_{0}<0$ 。则 $y_{0}^{T} A y_{0}<0$ .由 Gauss-Seidel 迭代产生的序列 $\left\{y_{n}\right\}$ 满足 $$ 0>y_{0}^{T} A y_{0}>y_{1}^{T} A y_{1}>y_{2}^{T} A y_{2}>\cdots>y_{n}^{T} A y_{n}>\ldots $$ 显然该数列不收玫于 0 ,这与题设矛盾,因此假设不成立,即 $A$ 正定. (10 分).