人邮高数 第6章 第6-3-16题

教材习题

📝 题目

16.设 $x^{2}+y^{2}+z^{2}-4 z=0$ ,求 $\displaystyle \frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}}$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

已知方程
$$
x^{2}+y^{2}+z^{2}-4z=0
$$
这是一个隐函数方程,将 $z$ 视为 $x, y$ 的函数。先对方程两边关于 $x$ 求偏导(注意 $z$ 是 $x,y$ 的函数):

$$
\frac{\partial}{\partial x}(x^{2}) + \frac{\partial}{\partial x}(y^{2}) + \frac{\partial}{\partial x}(z^{2}) - \frac{\partial}{\partial x}(4z) = 0
$$

$$
2x + 0 + 2z \frac{\partial z}{\partial x} - 4 \frac{\partial z}{\partial x} = 0
$$
整理得
$$
2x + (2z-4)\frac{\partial z}{\partial x} = 0
$$
解得
$$
\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{-2x}{2z-4} = \frac{x}{2-z}
$$

接下来再对 $x$ 求一次偏导,即求 $\displaystyle \frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}}$。对
$$
\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{x}{2-z}
$$
两边关于 $x$ 求偏导(注意 $z$ 仍是 $x$ 的函数),使用商法则:

$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} = \frac{(1)(2-z) - x\left(-\frac{\partial z}{\partial x}\right)}{(2-z)^{2}}
$$

$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} = \frac{2-z + x\frac{\partial z}{\partial x}}{(2-z)^{2}}
$$
将 $\displaystyle \frac{\partial z}{\partial x} = \frac{x}{2-z}$ 代入:

$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} = \frac{2-z + x\cdot \frac{x}{2-z}}{(2-z)^{2}}
= \frac{2-z + \frac{x^{2}}{2-z}}{(2-z)^{2}}
$$
通分分子:
$$
\frac{ \frac{(2-z)^{2} + x^{2}}{2-z} }{(2-z)^{2}} = \frac{(2-z)^{2} + x^{2}}{(2-z)^{3}}
$$

由原方程 $x^{2}+y^{2}+z^{2}-4z=0$ 可得
$$
x^{2} = 4z - z^{2} - y^{2}
$$
但注意我们只需要关于 $x$ 的二阶偏导,可以保留 $x^{2}$ 形式,或利用原方程化简。由原方程得
$$
x^{2}+y^{2}+(z^{2}-4z+4)=4 \quad\Rightarrow\quad x^{2}+y^{2}+(z-2)^{2}=4
$$
因此
$$
(2-z)^{2} = (z-2)^{2} = 4 - x^{2} - y^{2}
$$
代入分子:
$$
(2-z)^{2} + x^{2} = (4 - x^{2} - y^{2}) + x^{2} = 4 - y^{2}
$$
于是
$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} = \frac{4 - y^{2}}{(2-z)^{3}}
$$

因此最终结果为
$$
\boxed{\dfrac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} = \dfrac{4 - y^{2}}{(2-z)^{3}}}
$$

难度:★★☆☆☆

📋 详细解题步骤

步骤 1/3
目标:求一阶偏导 ∂z/∂x
对方程 x^2 + y^2 + z^2 - 4z = 0 两边关于 x 求偏导,注意 z 是 x, y 的函数。得到 2x + 2z ∂z/∂x - 4 ∂z/∂x = 0,整理得 (2z-4) ∂z/∂x = -2x,解得 ∂z/∂x = x/(2-z)。
公式:∂z/∂x = x/(2-z)
提示:隐函数求导时,将 z 视为函数,对 x 求导时 z 项要乘以 ∂z/∂x。
步骤 2/3
目标:求二阶偏导 ∂²z/∂x²
对 ∂z/∂x = x/(2-z) 两边关于 x 求偏导,使用商法则:∂²z/∂x² = [1*(2-z) - x*(-∂z/∂x)] / (2-z)^2 = (2-z + x ∂z/∂x) / (2-z)^2。代入 ∂z/∂x = x/(2-z),得 ∂²z/∂x² = [2-z + x^2/(2-z)] / (2-z)^2 = [(2-z)^2 + x^2] / (2-z)^3。
公式:∂²z/∂x² = [(2-z)^2 + x^2] / (2-z)^3
提示:注意商法则中分母的平方,以及分子中负号的处理。
步骤 3/3
目标:利用原方程化简结果
由原方程 x^2 + y^2 + z^2 - 4z = 0 可得 (2-z)^2 = 4 - x^2 - y^2。代入分子:(2-z)^2 + x^2 = 4 - x^2 - y^2 + x^2 = 4 - y^2。因此 ∂²z/∂x² = (4 - y^2) / (2-z)^3。
公式:∂²z/∂x² = (4 - y^2) / (2-z)^3
提示:化简时利用原方程消去 x^2,得到简洁表达式。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。