同济高数 第9章 第9-4-10题

教材习题

📝 题目

10.设 $\displaystyle z=\frac{y}{f\left(x^{2}-y^{2}\right)}$ ,其中 $f(u)$ 为可导函数,验证 $\displaystyle \frac{1}{x} \frac{\partial z}{\partial x}+\frac{1}{y} \frac{\partial z}{\partial y}=\frac{z}{y^{2}}$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]
已知
$$
z = \frac{y}{f(x^2 - y^2)},
$$
其中 $f(u)$ 可导。记 $u = x^2 - y^2$,则
$$
z = y \cdot [f(u)]^{-1}.
$$

首先求 $\frac{\partial z}{\partial x}$:
$$
\frac{\partial z}{\partial x}
= y \cdot \frac{d}{dx} \big( f(u)^{-1} \big)
= y \cdot \big( - f(u)^{-2} \big) \cdot f'(u) \cdot \frac{\partial u}{\partial x}.
$$
而 $\frac{\partial u}{\partial x} = 2x$,所以
$$
\frac{\partial z}{\partial x} = -\frac{2xy\, f'(u)}{f(u)^2}.
$$

再求 $\frac{\partial z}{\partial y}$:
这里 $z$ 对 $y$ 求导时注意 $y$ 既出现在分子,也通过 $u$ 出现在分母。
$$
\frac{\partial z}{\partial y}
= \frac{1}{f(u)} + y \cdot \frac{d}{dy} \big( f(u)^{-1} \big)
= \frac{1}{f(u)} + y \cdot \big( - f(u)^{-2} \big) f'(u) \cdot \frac{\partial u}{\partial y}.
$$
而 $\frac{\partial u}{\partial y} = -2y$,因此
$$
\frac{\partial z}{\partial y}
= \frac{1}{f(u)} + \frac{2y^2 f'(u)}{f(u)^2}.
$$

现在验证等式左边:
$$
\frac{1}{x} \frac{\partial z}{\partial x} + \frac{1}{y} \frac{\partial z}{\partial y}
= \frac{1}{x} \left( -\frac{2xy\, f'(u)}{f(u)^2} \right)
+ \frac{1}{y} \left( \frac{1}{f(u)} + \frac{2y^2 f'(u)}{f(u)^2} \right).
$$

第一项化简为
$$
-\frac{2y\, f'(u)}{f(u)^2}.
$$
第二项拆开:
$$
\frac{1}{y f(u)} + \frac{2y\, f'(u)}{f(u)^2}.
$$

两项相加,含有 $f'(u)$ 的部分正好抵消:
$$
-\frac{2y f'(u)}{f(u)^2} + \frac{2y f'(u)}{f(u)^2} = 0,
$$
所以结果为
$$
\frac{1}{y f(u)}.
$$

又因为 $z = \frac{y}{f(u)}$,所以
$$
\frac{1}{y f(u)} = \frac{z}{y^2}.
$$

因此
$$
\frac{1}{x} \frac{\partial z}{\partial x} + \frac{1}{y} \frac{\partial z}{\partial y} = \frac{z}{y^2}
$$
成立,证毕。

难度:★★☆☆☆

📋 详细解题步骤

步骤 1/5
目标:设中间变量
令 u = x^2 - y^2,则 z = y / f(u)。
公式:u = x^2 - y^2
提示:注意 f(u) 是复合函数的外层函数。
步骤 2/5
目标:求 ∂z/∂x
∂z/∂x = y * d/dx [f(u)^{-1}] = y * (-f(u)^{-2}) * f'(u) * ∂u/∂x,其中 ∂u/∂x = 2x,所以 ∂z/∂x = -2xy f'(u) / f(u)^2。
公式:∂z/∂x = -2xy f'(u) / f(u)^2
提示:对 x 求导时,y 视为常数。
步骤 3/5
目标:求 ∂z/∂y
∂z/∂y = 1/f(u) + y * d/dy [f(u)^{-1}] = 1/f(u) + y * (-f(u)^{-2}) * f'(u) * ∂u/∂y,其中 ∂u/∂y = -2y,所以 ∂z/∂y = 1/f(u) + 2y^2 f'(u) / f(u)^2。
公式:∂z/∂y = 1/f(u) + 2y^2 f'(u) / f(u)^2
提示:对 y 求导时,注意 y 既在分子也在分母中。
步骤 4/5
目标:计算左边表达式
左边 = (1/x) ∂z/∂x + (1/y) ∂z/∂y = (1/x)(-2xy f'(u)/f(u)^2) + (1/y)(1/f(u) + 2y^2 f'(u)/f(u)^2) = -2y f'(u)/f(u)^2 + 1/(y f(u)) + 2y f'(u)/f(u)^2 = 1/(y f(u))。
公式:左边 = 1/(y f(u))
提示:合并同类项时,含 f'(u) 的项抵消。
步骤 5/5
目标:化简为右边形式
由 z = y/f(u) 得 1/(y f(u)) = z / y^2,因此左边 = z / y^2,等式成立。
公式:z / y^2
提示:将结果与右边比较。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。