第六章 多元函数积分学 · 第6.1题

练习题

📝 题目

6. 1.15 设在 $D = \left\lbrack {a,b}\right\rbrack \times \left\lbrack {c,d}\right\rbrack$ 上定义的二元函数 $f\left( {x,y}\right) \in {C}^{2}\left( D\right)$ ,证明:

(1) $\displaystyle{\iint }_{D}{f}_{xy}^{\prime \prime }\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x\mathrm{\;d}y = {\iint }_{D}{f}_{yx}^{\prime \prime }\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x\mathrm{\;d}y$ ;

(2)利用 (1) 证明 ${f}_{xy}^{\prime \prime }\left( {x,y}\right) = {f}_{yx}^{\prime \prime }\left( {x,y}\right) ,\left( {x,y}\right) \in D$ (这里不准用求偏导与秩序无关定理).

💡 答案与解析

### 题目 6.1.15

**已知**: $D = [a,b] \times [c,d]$,$f(x,y) \in C^2(D)$。

#### (1) 证明: $$ \iint_D f_{xy}''(x,y) \, dx\,dy = \iint_D f_{yx}''(x,y) \, dx\,dy $$

**证明**:

由于 $f \in C^2(D)$,所以二阶混合偏导数 $f_{xy}$ 和 $f_{yx}$ 在 $D$ 上连续,从而可积。 我们直接计算左边的二重积分:

$$ \iint_D f_{xy}''(x,y) \, dx\,dy = \int_a^b \left( \int_c^d \frac{\partial^2 f}{\partial y \partial x} \, dy \right) dx $$

先对 $y$ 积分: $$ \int_c^d \frac{\partial^2 f}{\partial y \partial x} \, dy = \left. \frac{\partial f}{\partial x}(x,y) \right|_{y=c}^{y=d} = f_x(x,d) - f_x(x,c) $$

再对 $x$ 积分: $$ \int_a^b \left[ f_x(x,d) - f_x(x,c) \right] dx = \left. f(x,d) \right|_{x=a}^{x=b} - \left. f(x,c) \right|_{x=a}^{x=b} = f(b,d) - f(a,d) - f(b,c) + f(a,c) $$

同理,计算右边的二重积分: $$ \iint_D f_{yx}''(x,y) \, dx\,dy = \int_c^d \left( \int_a^b \frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} \, dx \right) dy $$

先对 $x$ 积分: $$ \int_a^b \frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} \, dx = f_y(b,y) - f_y(a,y) $$

再对 $y$ 积分: $$ \int_c^d \left[ f_y(b,y) - f_y(a,y) \right] dy = \left. f(b,y) \right|_{y=c}^{y=d} - \left. f(a,y) \right|_{y=c}^{y=d} = f(b,d) - f(b,c) - f(a,d) + f(a,c) $$

可见两个结果相等,因此: $$ \iint_D f_{xy}''(x,y) \, dx\,dy = \iint_D f_{yx}''(x,y) \, dx\,dy $$

---

#### (2) 利用(1)证明 $f_{xy}''(x,y) = f_{yx}''(x,y)$ 在 $D$ 上处处成立。

**证明**:

假设存在一点 $(x_0,y_0) \in D$ 使得 $f_{xy}''(x_0,y_0) \neq f_{yx}''(x_0,y_0)$。 由于两个偏导数连续,存在一个邻域 $U \subset D$ 使得在该邻域内 $f_{xy}''(x,y) - f_{yx}''(x,y)$ 恒正(或恒负)。 取一个包含在该邻域内的小矩形 $R = [\alpha,\beta] \times [\gamma,\delta]$,则 $$ \iint_R \left( f_{xy}'' - f_{yx}'' \right) dx\,dy \neq 0 $$ 但由(1)的结论,对任意子矩形 $R$ 同样有: $$ \iint_R f_{xy}'' \, dx\,dy = \iint_R f_{yx}'' \, dx\,dy $$ 即差值的积分为零,矛盾。 因此假设不成立,故在 $D$ 上处处有: $$ f_{xy}''(x,y) = f_{yx}''(x,y) $$

---

### 题目 6.1.16

**已知**: $f(x), g(x) \in R[a,b]$,$D = [a,b] \times [a,b]$。 考虑 $[f(x)g(y) - g(x)f(y)]^2$ 在 $D$ 上的重积分。

**要证**: $$ \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right)^2 \le \int_a^b f^2(x) \, dx \cdot \int_a^b g^2(x) \, dx $$

**证明**:

考虑二重积分: $$ I = \iint_D [f(x)g(y) - g(x)f(y)]^2 \, dx\,dy $$

由于被积函数非负,显然 $I \ge 0$。

展开被积函数: $$ [f(x)g(y) - g(x)f(y)]^2 = f^2(x)g^2(y) - 2 f(x)g(x)f(y)g(y) + g^2(x)f^2(y) $$

于是: $$ I = \iint_D f^2(x)g^2(y) \, dx\,dy - 2 \iint_D f(x)g(x)f(y)g(y) \, dx\,dy + \iint_D g^2(x)f^2(y) \, dx\,dy $$

由于是矩形区域,每个二重积分可以化为累次积分:

第一项: $$ \iint_D f^2(x)g^2(y) \, dx\,dy = \left( \int_a^b f^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b g^2(y) \, dy \right) $$

第二项: $$ \iint_D f(x)g(x)f(y)g(y) \, dx\,dy = \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right) \left( \int_a^b f(y)g(y) \, dy \right) = \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right)^2 $$

第三项: $$ \iint_D g^2(x)f^2(y) \, dx\,dy = \left( \int_a^b g^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b f^2(y) \, dy \right) = \left( \int_a^b f^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b g^2(x) \, dx \right) $$

因此: $$ I = 2 \left( \int_a^b f^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b g^2(x) \, dx \right) - 2 \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right)^2 $$

由 $I \ge 0$ 得: $$ 2 \left( \int_a^b f^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b g^2(x) \, dx \right) - 2 \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right)^2 \ge 0 $$

两边除以 2,即得: $$ \left( \int_a^b f(x)g(x) \, dx \right)^2 \le \left( \int_a^b f^2(x) \, dx \right) \left( \int_a^b g^2(x) \, dx \right) $$

这就是柯西-施瓦茨不等式在积分形式下的结论。证毕。

---

以上即为两题的完整解答。