第五章 多元函数微分学 · 第5.2题

练习题

📝 题目

5.2.25 求下列函数在(0,0)点邻域展开为带皮亚诺余项的四阶泰勒公式:

(1) $u = \sin \left( {{x}^{2} + {y}^{2}}\right)$ ; (2) $u = \sqrt{1 + {x}^{2} + {y}^{2}}$ ;

(3) $u = \ln \left( {1 + x}\right) \ln \left( {1 + y}\right)$ ; (4) $u = {\mathrm{e}}^{x}\cos y$ .

💡 答案与解析

### 5.2.22

题目:证明函数 $$ u = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-\frac{(x-b)^2}{4a^2 t}} \quad (t>0) $$ 满足热传导方程 $$ \frac{\partial u}{\partial t} = a^2 \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}. $$

**证明步骤:**

1. **先对 $x$ 求一阶偏导** 令 $z = \frac{(x-b)^2}{4a^2 t}$,则 $u = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-z}$。 $$ \frac{\partial u}{\partial x} = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-z} \cdot \left(-\frac{2(x-b)}{4a^2 t}\right) = -\frac{x-b}{2a^3 \sqrt{\pi t^{3/2}}} e^{-z}. $$

2. **再对 $x$ 求二阶偏导** 使用乘积法则: $$ \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} = -\frac{1}{2a^3 \sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[ e^{-z} + (x-b) e^{-z} \cdot \left(-\frac{2(x-b)}{4a^2 t}\right) \right]. $$ 化简括号内: 第一项:$e^{-z}$, 第二项:$(x-b)\cdot \left(-\frac{x-b}{2a^2 t}\right) e^{-z} = -\frac{(x-b)^2}{2a^2 t} e^{-z}$。 所以: $$ \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} = -\frac{e^{-z}}{2a^3\sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[ 1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t} \right]. $$

3. **对 $t$ 求偏导** $u = C t^{-1/2} e^{-(x-b)^2/(4a^2 t)}$,其中 $C = \frac{1}{2a\sqrt{\pi}}$。 对 $t$ 求导: $$ \frac{\partial u}{\partial t} = C\left[ -\frac12 t^{-3/2} e^{-z} + t^{-1/2} e^{-z} \cdot \frac{(x-b)^2}{4a^2 t^2} \right] = \frac{C e^{-z}}{t^{3/2}} \left[ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right]. $$

4. **比较两边** 右边 $a^2 \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}$: $$ a^2 \cdot \left( -\frac{e^{-z}}{2a^3\sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right] \right) = -\frac{e^{-z}}{2a\sqrt{\pi} t^{3/2}} \left[1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right]. $$ 而左边 $\frac{\partial u}{\partial t}$ 为: $$ \frac{1}{2a\sqrt{\pi}} \frac{e^{-z}}{t^{3/2}} \left[ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right] = \frac{e^{-z}}{2a\sqrt{\pi} t^{3/2}} \left( -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right). $$ 注意: $$ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} = -\left(1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right) \cdot \frac12? $$ 实际上: $$ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} = -\frac12 \left(1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right). $$ 因此左右两边相等。证毕。

---

### 5.2.23

已知 $x=f(u,v), y=g(u,v)$ 满足柯西-黎曼方程: $$ \frac{\partial f}{\partial u} = \frac{\partial g}{\partial v}, \quad \frac{\partial f}{\partial v} = -\frac{\partial g}{\partial u}. $$ 且 $w(x,y)$ 满足 Laplace 方程 $\frac{\partial^2 w}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial y^2}=0$。

**(1)** 证明 $w(f(u,v), g(u,v))$ 满足 $\frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2}=0$。

**证明:**

由链式法则: $$ \frac{\partial w}{\partial u} = w_x f_u + w_y g_u, $$ $$ \frac{\partial w}{\partial v} = w_x f_v + w_y g_v. $$

再求二阶: $$ \frac{\partial^2 w}{\partial u^2} = (w_{xx} f_u + w_{xy} g_u) f_u + w_x f_{uu} + (w_{yx} f_u + w_{yy} g_u) g_u + w_y g_{uu}. $$ 由于 $w_{xy}=w_{yx}$,整理得: $$ \frac{\partial^2 w}{\partial u^2} = w_{xx} f_u^2 + 2 w_{xy} f_u g_u + w_{yy} g_u^2 + w_x f_{uu} + w_y g_{uu}. $$

同理: $$ \frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = w_{xx} f_v^2 + 2 w_{xy} f_v g_v + w_{yy} g_v^2 + w_x f_{vv} + w_y g_{vv}. $$

相加: $$ \frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = w_{xx}(f_u^2+f_v^2) + 2 w_{xy}(f_u g_u + f_v g_v) + w_{yy}(g_u^2+g_v^2) + w_x(f_{uu}+f_{vv}) + w_y(g_{uu}+g_{vv}). $$

由柯西-黎曼条件可得: - $f_u^2+f_v^2 = g_u^2+g_v^2$,且 $f_u g_u + f_v g_v = 0$(因为 $f_u g_u + f_v g_v = f_u g_u + (-g_u)(-f_u) = 0$? 检查:$f_v = -g_u$,$g_v = f_u$,所以 $f_u g_u + f_v g_v = f_u g_u + (-g_u)(f_u)=0$)。 - 另外,由柯西-黎曼条件可推出 $f_{uu}+f_{vv}=0$,$g_{uu}+g_{vv}=0$(因为 $f$ 和 $g$ 是调和函数)。

因此上式化简为: $$ \frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = (w_{xx}+w_{yy})(f_u^2+f_v^2) = 0. $$ 得证。

**(2)** 证明 $\frac{\partial^2 (fg)}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 (fg)}{\partial v^2} = 0$。

**证明:** 令 $w(x,y)=xy$,显然 $w_{xx}+w_{yy}=0$。由(1)结论,$w(f,g)=fg$ 满足 Laplace 方程在 $(u,v)$ 下形式,即得证。

---

### 5.2.24

方程: $$ \frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}. $$ 作变量替换 $\xi = x+t$,$\eta = x-t$。

**步骤:**

1. 计算一阶偏导: $$ \frac{\partial u}{\partial t} = u_\xi \cdot 1 + u_\eta \cdot (-1) = u_\xi - u_\eta, $$ $$ \frac{\partial u}{\partial x} = u_\xi \cdot 1 + u_\eta \cdot 1 = u_\xi + u_\eta. $$

2. 二阶偏导: $$ \frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \frac{\partial}{\partial t}(u_\xi - u_\eta) = (u_{\xi\xi} - u_{\xi\eta}) - (u_{\eta\xi} - u_{\eta\eta}) = u_{\xi\xi} - 2u_{\xi\eta} + u_{\eta\eta}. $$ $$ \frac{\partial^2 u}{\partial x^