同济高数 第7章 第7-9-7题

教材习题

📝 题目

7.$x^{2} y^{\prime \prime}-3 x y^{\prime}+4 y=x+x^{2} \ln x$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

这是一个欧拉方程(变系数线性微分方程),形式为:
$$
x^{2} y'' - 3x y' + 4y = x + x^{2} \ln x.
$$

第一步:解齐次方程
齐次方程为:
$$
x^{2} y'' - 3x y' + 4y = 0.
$$
设 $ y = x^{r} $,则:
$$
y' = r x^{r-1}, \quad y'' = r(r-1)x^{r-2}.
$$
代入齐次方程:
$$
x^{2} \cdot r(r-1)x^{r-2} - 3x \cdot r x^{r-1} + 4 x^{r} = 0,
$$
即:
$$
r(r-1)x^{r} - 3r x^{r} + 4 x^{r} = 0.
$$
约去 $x^{r}$($x>0$)得特征方程:
$$
r(r-1) - 3r + 4 = r^{2} - 4r + 4 = (r-2)^{2} = 0.
$$
有重根 $r = 2$,因此齐次通解为:
$$
y_h = C_1 x^{2} + C_2 x^{2} \ln x.
$$

第二步:求特解(常数变易法)
设特解形式:
$$
y_p = u_1(x) x^{2} + u_2(x) x^{2} \ln x.
$$
由常数变易法公式,需解方程组:
$$
\begin{cases}
u_1' x^{2} + u_2' x^{2} \ln x = 0, \\
u_1' (2x) + u_2' (2x \ln x + x) = \displaystyle\frac{x + x^{2} \ln x}{x^{2}}.
\end{cases}
$$
右边化简:
$$
\frac{x + x^{2} \ln x}{x^{2}} = \frac{1}{x} + \ln x.
$$

第一个方程两边除以 $x^{2}$($x>0$):
$$
u_1' + u_2' \ln x = 0. \quad (1)
$$
第二个方程:
$$
2x u_1' + (2x \ln x + x) u_2' = \frac{1}{x} + \ln x.
$$
两边除以 $x$:
$$
2 u_1' + (2 \ln x + 1) u_2' = \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x}. \quad (2)
$$

由(1)得 $u_1' = - u_2' \ln x$,代入(2):
$$
2(-u_2' \ln x) + (2 \ln x + 1) u_2' = \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x},
$$
即:
$$
u_2' ( -2\ln x + 2\ln x + 1) = u_2' = \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x}.
$$
所以:
$$
u_2' = \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x}.
$$
积分得:
$$
u_2 = \int \left( \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x} \right) dx
= \int x^{-2} dx + \int \frac{\ln x}{x} dx.
$$
计算:
$$
\int x^{-2} dx = -x^{-1} = -\frac{1}{x},
$$
$$
\int \frac{\ln x}{x} dx = \frac{1}{2} (\ln x)^{2}.
$$
因此:
$$
u_2 = -\frac{1}{x} + \frac{1}{2} \ln^{2} x.
$$

再由(1):
$$
u_1' = - u_2' \ln x = -\left( \frac{1}{x^{2}} + \frac{\ln x}{x} \right) \ln x
= -\frac{\ln x}{x^{2}} - \frac{\ln^{2} x}{x}.
$$
积分:
$$
u_1 = -\int \frac{\ln x}{x^{2}} dx - \int \frac{\ln^{2} x}{x} dx.
$$
分别计算:
$$
\int \frac{\ln x}{x^{2}} dx \quad \text{令 } u=\ln x, dv = x^{-2}dx,
$$
得:
$$
= -\frac{\ln x}{x} - \frac{1}{x}.
$$
所以第一项为:
$$
-\left( -\frac{\ln x}{x} - \frac{1}{x} \right) = \frac{\ln x}{x} + \frac{1}{x}.
$$
第二项:
$$
\int \frac{\ln^{2} x}{x} dx = \frac{1}{3} \ln^{3} x.
$$
因此:
$$
u_1 = \frac{\ln x}{x} + \frac{1}{x} - \frac{1}{3} \ln^{3} x.
$$

第三步:写出特解并化简
特解:
$$
y_p = u_1 x^{2} + u_2 x^{2} \ln x
= \left( \frac{\ln x}{x} + \frac{1}{x} - \frac{1}{3} \ln^{3} x \right) x^{2}
+ \left( -\frac{1}{x} + \frac{1}{2} \ln^{2} x \right) x^{2} \ln x.
$$
逐项:
第一项:$x \ln x + x - \frac{1}{3} x^{2} \ln^{3} x$,
第二项:$-x \ln x + \frac{1}{2} x^{2} \ln^{3} x$。
相加后,$x \ln x$ 抵消,$\ln^{3} x$ 项系数为:
$$
-\frac{1}{3} + \frac{1}{2} = \frac{1}{6},
$$
所以:
$$
y_p = x + \frac{1}{6} x^{2} \ln^{3} x.
$$

第四步:通解
原方程通解为:
$$
y = y_h + y_p = C_1 x^{2} + C_2 x^{2} \ln x + x + \frac{1}{6} x^{2} \ln^{3} x.
$$

难度:★★★☆☆
(涉及欧拉方程解法与常数变易法,计算量中等,需细心处理积分与化简)

📋 详细解题步骤

步骤 1/6
目标:识别方程类型
方程 x^2 y'' - 3x y' + 4y = x + x^2 ln x 是欧拉方程,因为各项系数为 x 的幂次。
提示:欧拉方程的标准形式为 x^n y^{(n)} + ... = f(x)。
步骤 2/6
目标:解齐次方程
设 y = x^r,代入齐次方程 x^2 y'' - 3x y' + 4y = 0,得到特征方程 r(r-1) - 3r + 4 = r^2 - 4r + 4 = (r-2)^2 = 0,重根 r=2。齐次通解为 y_h = C1 x^2 + C2 x^2 ln x。
公式:r^2 - 4r + 4 = 0
提示:注意重根时第二个解乘以 ln x。
步骤 3/6
目标:设特解形式并应用常数变易法
设 y_p = u1(x) x^2 + u2(x) x^2 ln x。由常数变易法,得到方程组: (1) u1' x^2 + u2' x^2 ln x = 0 (2) u1' (2x) + u2' (2x ln x + x) = (x + x^2 ln x)/x^2 = 1/x + ln x 化简为: (1') u1' + u2' ln x = 0 (2') 2 u1' + (2 ln x + 1) u2' = 1/x^2 + ln x/x
提示:常数变易法公式:y_p = y1∫(y2 f/W) dx - y2∫(y1 f/W) dx,其中 W 为朗斯基行列式。
步骤 4/6
目标:求解 u1' 和 u2'
由 (1') 得 u1' = -u2' ln x,代入 (2'):2(-u2' ln x) + (2 ln x + 1) u2' = u2' = 1/x^2 + ln x/x,所以 u2' = 1/x^2 + ln x/x。积分得 u2 = -1/x + (1/2) ln^2 x。再由 u1' = -u2' ln x = -(1/x^2 + ln x/x) ln x = -ln x/x^2 - ln^2 x/x,积分得 u1 = ln x/x + 1/x - (1/3) ln^3 x。
公式:u2' = 1/x^2 + ln x/x
提示:积分时注意分部积分法:∫ ln x/x^2 dx = -ln x/x - 1/x。
步骤 5/6
目标:写出特解并化简
y_p = u1 x^2 + u2 x^2 ln x = (ln x/x + 1/x - (1/3) ln^3 x) x^2 + (-1/x + (1/2) ln^2 x) x^2 ln x = x ln x + x - (1/3) x^2 ln^3 x - x ln x + (1/2) x^2 ln^3 x = x + (1/6) x^2 ln^3 x。
提示:合并同类项时注意抵消项。
步骤 6/6
目标:写出通解
原方程通解为 y = y_h + y_p = C1 x^2 + C2 x^2 ln x + x + (1/6) x^2 ln^3 x。
提示:通解包含齐次解和特解。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。