方企勤 第五章 多元函数微分学 第5.2题

教材习题

📝 题目

5.2.23 设 $x = f\left( {u,v}\right) ,y = g\left( {u,v}\right)$ 满足方程

$$
\frac{\partial f}{\partial u} = \frac{\partial g}{\partial v},\;\frac{\partial f}{\partial v} = - \frac{\partial g}{\partial u},
$$

又设 $w = w\left( {x,y}\right)$ 满足方程 $\frac{{\partial }^{2}w}{\partial {x}^{2}} + \frac{{\partial }^{2}w}{\partial {y}^{2}} = 0$ . 证明:

(1) 函数 $w = w\left\lbrack {f\left( {u,v}\right) ,g\left( {u,v}\right) }\right\rbrack$ 满足方程: $\frac{{\partial }^{2}w}{\partial {u}^{2}} + \frac{{\partial }^{2}w}{\partial {v}^{2}} = 0$ ;

(2) $\frac{{\partial }^{2}\left( {fg}\right) }{\partial {u}^{2}} + \frac{{\partial }^{2}\left( {fg}\right) }{\partial {v}^{2}} = 0$ .

💡 答案解析

5.2.22

题目:证明函数
$$
u = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-\frac{(x-b)^2}{4a^2 t}} \quad (t>0)
$$
满足热传导方程
$$
\frac{\partial u}{\partial t} = a^2 \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}.
$$

证明步骤:

1. **先对 $x$ 求一阶偏导**
令 $\displaystyle z = \frac{(x-b)^2}{4a^2 t}$,则 $\displaystyle u = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-z}$。
$$
\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{1}{2a\sqrt{\pi t}} e^{-z} \cdot \left(-\frac{2(x-b)}{4a^2 t}\right)
= -\frac{x-b}{2a^3 \sqrt{\pi t^{3/2}}} e^{-z}.
$$

2. **再对 $x$ 求二阶偏导**
使用乘积法则:
$$
\frac{\partial^2 u}{\partial x^2}
= -\frac{1}{2a^3 \sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[ e^{-z} + (x-b) e^{-z} \cdot \left(-\frac{2(x-b)}{4a^2 t}\right) \right].
$$
化简括号内:
第一项:$e^{-z}$,
第二项:$\displaystyle (x-b)\cdot \left(-\frac{x-b}{2a^2 t}\right) e^{-z} = -\frac{(x-b)^2}{2a^2 t} e^{-z}$。
所以:
$$
\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} = -\frac{e^{-z}}{2a^3\sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[ 1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t} \right].
$$

3. **对 $t$ 求偏导**
$u = C t^{-1/2} e^{-(x-b)^2/(4a^2 t)}$,其中 $\displaystyle C = \frac{1}{2a\sqrt{\pi}}$。
对 $t$ 求导:
$$
\frac{\partial u}{\partial t} = C\left[ -\frac12 t^{-3/2} e^{-z} + t^{-1/2} e^{-z} \cdot \frac{(x-b)^2}{4a^2 t^2} \right]
= \frac{C e^{-z}}{t^{3/2}} \left[ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right].
$$

4. 比较两边
右边 $\displaystyle a^2 \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}$:
$$
a^2 \cdot \left( -\frac{e^{-z}}{2a^3\sqrt{\pi t^{3/2}}} \left[1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right] \right)
= -\frac{e^{-z}}{2a\sqrt{\pi} t^{3/2}} \left[1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right].
$$
而左边 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial t}$ 为:
$$
\frac{1}{2a\sqrt{\pi}} \frac{e^{-z}}{t^{3/2}} \left[ -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right]
= \frac{e^{-z}}{2a\sqrt{\pi} t^{3/2}} \left( -\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} \right).
$$
注意:
$$
-\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} = -\left(1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right) \cdot \frac12?
$$
实际上:
$$
-\frac12 + \frac{(x-b)^2}{4a^2 t} = -\frac12 \left(1 - \frac{(x-b)^2}{2a^2 t}\right).
$$
因此左右两边相等。证毕。

---

5.2.23

已知 $x=f(u,v), y=g(u,v)$ 满足柯西-黎曼方程:
$$
\frac{\partial f}{\partial u} = \frac{\partial g}{\partial v}, \quad \frac{\partial f}{\partial v} = -\frac{\partial g}{\partial u}.
$$
且 $w(x,y)$ 满足 Laplace 方程 $\displaystyle \frac{\partial^2 w}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial y^2}=0$。

(1) 证明 $w(f(u,v), g(u,v))$ 满足 $\displaystyle \frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2}=0$。

证明:

由链式法则:
$$
\frac{\partial w}{\partial u} = w_x f_u + w_y g_u,
$$
$$
\frac{\partial w}{\partial v} = w_x f_v + w_y g_v.
$$

再求二阶:
$$
\frac{\partial^2 w}{\partial u^2} = (w_{xx} f_u + w_{xy} g_u) f_u + w_x f_{uu} + (w_{yx} f_u + w_{yy} g_u) g_u + w_y g_{uu}.
$$
由于 $w_{xy}=w_{yx}$,整理得:
$$
\frac{\partial^2 w}{\partial u^2} = w_{xx} f_u^2 + 2 w_{xy} f_u g_u + w_{yy} g_u^2 + w_x f_{uu} + w_y g_{uu}.
$$

同理:
$$
\frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = w_{xx} f_v^2 + 2 w_{xy} f_v g_v + w_{yy} g_v^2 + w_x f_{vv} + w_y g_{vv}.
$$

相加:
$$
\frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = w_{xx}(f_u^2+f_v^2) + 2 w_{xy}(f_u g_u + f_v g_v) + w_{yy}(g_u^2+g_v^2) + w_x(f_{uu}+f_{vv}) + w_y(g_{uu}+g_{vv}).
$$

由柯西-黎曼条件可得:
- $f_u^2+f_v^2 = g_u^2+g_v^2$,且 $f_u g_u + f_v g_v = 0$(因为 $f_u g_u + f_v g_v = f_u g_u + (-g_u)(-f_u) = 0$? 检查:$f_v = -g_u$,$g_v = f_u$,所以 $f_u g_u + f_v g_v = f_u g_u + (-g_u)(f_u)=0$)。
- 另外,由柯西-黎曼条件可推出 $f_{uu}+f_{vv}=0$,$g_{uu}+g_{vv}=0$(因为 $f$ 和 $g$ 是调和函数)。

因此上式化简为:
$$
\frac{\partial^2 w}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 w}{\partial v^2} = (w_{xx}+w_{yy})(f_u^2+f_v^2) = 0.
$$
得证。

(2) 证明 $\displaystyle \frac{\partial^2 (fg)}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 (fg)}{\partial v^2} = 0$。

证明:
令 $w(x,y)=xy$,显然 $w_{xx}+w_{yy}=0$。由(1)结论,$w(f,g)=fg$ 满足 Laplace 方程在 $(u,v)$ 下形式,即得证。

---

5.2.24

方程:
$$
\frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}.
$$
作变量替换 $\xi = x+t$,$\eta = x-t$。

步骤:

1. 计算一阶偏导:
$$
\frac{\partial u}{\partial t} = u_\xi \cdot 1 + u_\eta \cdot (-1) = u_\xi - u_\eta,
$$
$$
\frac{\partial u}{\partial x} = u_\xi \cdot 1 + u_\eta \cdot 1 = u_\xi + u_\eta.
$$

2. 二阶偏导:
$$
\frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = \frac{\partial}{\partial t}(u_\xi - u_\eta) = (u_{\xi\xi} - u_{\xi\eta}) - (u_{\eta\xi} - u_{\eta\eta}) = u_{\xi\xi} - 2u_{\xi\eta} + u_{\eta\eta}.
$$
$$
\frac{\partial^2 u}{\partial x^

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:证明(1): 计算一阶偏导数
由链式法则,w关于u和v的一阶偏导数为: ∂w/∂u = (∂w/∂x)(∂f/∂u) + (∂w/∂y)(∂g/∂u) = w_x f_u + w_y g_u ∂w/∂v = (∂w/∂x)(∂f/∂v) + (∂w/∂y)(∂g/∂v) = w_x f_v + w_y g_v
公式:∂w/∂u = w_x f_u + w_y g_u, ∂w/∂v = w_x f_v + w_y g_v
提示:注意链式法则的应用,中间变量为x和y。
步骤 2/4
目标:证明(1): 计算二阶偏导数
对一阶偏导再求导: ∂²w/∂u² = ∂/∂u(w_x f_u + w_y g_u) = (w_xx f_u + w_xy g_u) f_u + w_x f_uu + (w_yx f_u + w_yy g_u) g_u + w_y g_uu = w_xx f_u² + 2w_xy f_u g_u + w_yy g_u² + w_x f_uu + w_y g_uu 类似地: ∂²w/∂v² = w_xx f_v² + 2w_xy f_v g_v + w_yy g_v² + w_x f_vv + w_y g_vv
公式:∂²w/∂u² = w_xx f_u² + 2w_xy f_u g_u + w_yy g_u² + w_x f_uu + w_y g_uu ∂²w/∂v² = w_xx f_v² + 2w_xy f_v g_v + w_yy g_v² + w_x f_vv + w_y g_vv
提示:注意混合偏导相等w_xy = w_yx。
步骤 3/4
目标:证明(1): 利用柯西-黎曼条件化简
由已知条件:f_u = g_v, f_v = -g_u。可得: f_u² + f_v² = g_u² + g_v² f_u g_u + f_v g_v = f_u g_u + (-g_u)(f_u) = 0 此外,由柯西-黎曼条件可推出f和g都是调和函数:f_uu + f_vv = 0, g_uu + g_vv = 0。 将二阶偏导相加: ∂²w/∂u² + ∂²w/∂v² = w_xx (f_u²+f_v²) + 2w_xy (f_u g_u + f_v g_v) + w_yy (g_u²+g_v²) + w_x (f_uu+f_vv) + w_y (g_uu+g_vv) = (w_xx + w_yy)(f_u²+f_v²) = 0
公式:f_u = g_v, f_v = -g_u; f_uu+f_vv=0, g_uu+g_vv=0
提示:注意利用条件消去交叉项和调和项。
步骤 4/4
目标:证明(2): 应用(1)的结论
取w(x,y) = xy,则w满足拉普拉斯方程:∂²w/∂x² + ∂²w/∂y² = 0。由(1)的结论,w(f,g) = fg满足:∂²(fg)/∂u² + ∂²(fg)/∂v² = 0。
公式:w(x,y)=xy ⇒ w_xx+w_yy=0
提示:直接应用(1)的结论,无需重复计算。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。