📝 题目
6. 8 证明: 场 $\mathbf{F} = {yz}\left( {{2x} + y + z}\right) \mathbf{i} + {xz}\left( {x + {2y} + z}\right) \mathbf{j} + {xy}\left( {x + y + {2z}}\right) \mathbf{k}$ 是保守场, 并求势函数.
💡 答案与解析
**解答步骤**
---
### 1. 判断保守场的条件
向量场 $$ \mathbf{F} = P\mathbf{i} + Q\mathbf{j} + R\mathbf{k} $$ 其中 $$ P = yz(2x + y + z),\quad Q = xz(x + 2y + z),\quad R = xy(x + y + 2z). $$ 保守场的充要条件是旋度为零,即 $$ \nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}. $$ 这等价于三个条件: $$ \frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z},\quad \frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x},\quad \frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}. $$
---
### 2. 验证旋度为零
先计算各偏导数。
**计算 $\frac{\partial R}{\partial y}$ 和 $\frac{\partial Q}{\partial z}$**
$$ R = xy(x + y + 2z) = x^2y + xy^2 + 2xyz $$ 对 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial R}{\partial y} = x^2 + 2xy + 2xz. $$
$$ Q = xz(x + 2y + z) = x^2z + 2xyz + xz^2 $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial Q}{\partial z} = x^2 + 2xy + 2xz. $$ 所以 $$ \frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z}. $$
**计算 $\frac{\partial P}{\partial z}$ 和 $\frac{\partial R}{\partial x}$**
$$ P = yz(2x + y + z) = 2xyz + y^2z + yz^2 $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial P}{\partial z} = 2xy + y^2 + 2yz. $$
对 $R$ 关于 $x$ 求偏导: $$ R = x^2y + xy^2 + 2xyz $$ $$ \frac{\partial R}{\partial x} = 2xy + y^2 + 2yz. $$ 所以 $$ \frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x}. $$
**计算 $\frac{\partial Q}{\partial x}$ 和 $\frac{\partial P}{\partial y}$**
$$ \frac{\partial Q}{\partial x} = 2xz + 2yz + z^2. $$ $$ \frac{\partial P}{\partial y} = 2xz + 2yz + z^2. $$ 所以 $$ \frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}. $$
三个条件均成立,故 $\nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}$,场是保守场。
---
### 3. 求势函数
设势函数为 $f(x,y,z)$,满足 $$ \nabla f = \mathbf{F}, $$ 即 $$ \frac{\partial f}{\partial x} = yz(2x + y + z),\quad \frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z),\quad \frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z). $$
**第一步:对 $x$ 积分** 由第一个方程: $$ f(x,y,z) = \int yz(2x + y + z)\,dx = yz \int (2x + y + z)\,dx. $$ 积分得: $$ f = yz\left( x^2 + (y+z)x \right) + C(y,z). $$ 即 $$ f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C(y,z). $$
**第二步:对 $y$ 求偏导并与第二个方程比较** 对 $f$ 关于 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial f}{\partial y} = x^2 z + 2x y z + x z^2 + \frac{\partial C}{\partial y}. $$ 第二个方程要求: $$ \frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z) = x^2 z + 2x y z + x z^2. $$ 对比得: $$ \frac{\partial C}{\partial y} = 0 \quad\Rightarrow\quad C(y,z) = D(z). $$
**第三步:对 $z$ 求偏导并与第三个方程比较** 此时 $$ f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + D(z). $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial f}{\partial z} = x^2 y + x y^2 + 2x y z + D'(z). $$ 第三个方程要求: $$ \frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z) = x^2 y + x y^2 + 2x y z. $$ 对比得: $$ D'(z) = 0 \quad\Rightarrow\quad D(z) = \text{常数}. $$
因此势函数为 $$ f(x,y,z) = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C, $$ 其中 $C$ 为任意常数。
---
### 4. 结论
场 $\mathbf{F}$ 是保守场,其势函数为 $$ \boxed{f(x,y,z) = xyz(x + y + z) + C}. $$ (因为 $x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 = xyz(x+y+z)$。)