方企勤 第六章 多元函数积分学 第6.6题

教材习题

📝 题目

6. 8 证明: 场 $\mathbf{F} = {yz}\left( {{2x} + y + z}\right) \mathbf{i} + {xz}\left( {x + {2y} + z}\right) \mathbf{j} + {xy}\left( {x + y + {2z}}\right) \mathbf{k}$ 是保守场, 并求势函数.

💡 答案解析

解答步骤

---

1. 判断保守场的条件

向量场
$$
\mathbf{F} = P\mathbf{i} + Q\mathbf{j} + R\mathbf{k}
$$
其中
$$
P = yz(2x + y + z),\quad Q = xz(x + 2y + z),\quad R = xy(x + y + 2z).
$$
保守场的充要条件是旋度为零,即
$$
\nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}.
$$
这等价于三个条件:
$$
\frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z},\quad
\frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x},\quad
\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}.
$$

---

2. 验证旋度为零

先计算各偏导数。

**计算 $\displaystyle \frac{\partial R}{\partial y}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial Q}{\partial z}$**

$$
R = xy(x + y + 2z) = x^2y + xy^2 + 2xyz
$$
对 $y$ 求偏导:
$$
\frac{\partial R}{\partial y} = x^2 + 2xy + 2xz.
$$

$$
Q = xz(x + 2y + z) = x^2z + 2xyz + xz^2
$$
对 $z$ 求偏导:
$$
\frac{\partial Q}{\partial z} = x^2 + 2xy + 2xz.
$$
所以
$$
\frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z}.
$$

**计算 $\displaystyle \frac{\partial P}{\partial z}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial R}{\partial x}$**

$$
P = yz(2x + y + z) = 2xyz + y^2z + yz^2
$$
对 $z$ 求偏导:
$$
\frac{\partial P}{\partial z} = 2xy + y^2 + 2yz.
$$

对 $R$ 关于 $x$ 求偏导:
$$
R = x^2y + xy^2 + 2xyz
$$
$$
\frac{\partial R}{\partial x} = 2xy + y^2 + 2yz.
$$
所以
$$
\frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x}.
$$

**计算 $\displaystyle \frac{\partial Q}{\partial x}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial P}{\partial y}$**

$$
\frac{\partial Q}{\partial x} = 2xz + 2yz + z^2.
$$
$$
\frac{\partial P}{\partial y} = 2xz + 2yz + z^2.
$$
所以
$$
\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}.
$$

三个条件均成立,故 $\nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}$,场是保守场。

---

3. 求势函数

设势函数为 $f(x,y,z)$,满足
$$
\nabla f = \mathbf{F},
$$

$$
\frac{\partial f}{\partial x} = yz(2x + y + z),\quad
\frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z),\quad
\frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z).
$$

**第一步:对 $x$ 积分**
由第一个方程:
$$
f(x,y,z) = \int yz(2x + y + z)\,dx = yz \int (2x + y + z)\,dx.
$$
积分得:
$$
f = yz\left( x^2 + (y+z)x \right) + C(y,z).
$$

$$
f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C(y,z).
$$

**第二步:对 $y$ 求偏导并与第二个方程比较**
对 $f$ 关于 $y$ 求偏导:
$$
\frac{\partial f}{\partial y} = x^2 z + 2x y z + x z^2 + \frac{\partial C}{\partial y}.
$$
第二个方程要求:
$$
\frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z) = x^2 z + 2x y z + x z^2.
$$
对比得:
$$
\frac{\partial C}{\partial y} = 0 \quad\Rightarrow\quad C(y,z) = D(z).
$$

**第三步:对 $z$ 求偏导并与第三个方程比较**
此时
$$
f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + D(z).
$$
对 $z$ 求偏导:
$$
\frac{\partial f}{\partial z} = x^2 y + x y^2 + 2x y z + D'(z).
$$
第三个方程要求:
$$
\frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z) = x^2 y + x y^2 + 2x y z.
$$
对比得:
$$
D'(z) = 0 \quad\Rightarrow\quad D(z) = \text{常数}.
$$

因此势函数为
$$
f(x,y,z) = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C,
$$
其中 $C$ 为任意常数。

---

4. 结论

场 $\mathbf{F}$ 是保守场,其势函数为
$$
\boxed{f(x,y,z) = xyz(x + y + z) + C}.
$$
(因为 $x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 = xyz(x+y+z)$。)

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:判断保守场的条件
向量场 F = P i + Q j + R k,其中 P = yz(2x + y + z),Q = xz(x + 2y + z),R = xy(x + y + 2z)。保守场的充要条件是旋度为零,即 ∇×F = 0,等价于 ∂R/∂y = ∂Q/∂z,∂P/∂z = ∂R/∂x,∂Q/∂x = ∂P/∂y。
公式:∇×F = 0
提示:保守场等价于旋度为零,也等价于存在势函数。
步骤 2/4
目标:验证旋度为零
计算各偏导数:∂R/∂y = x^2 + 2xy + 2xz,∂Q/∂z = x^2 + 2xy + 2xz,相等;∂P/∂z = 2xy + y^2 + 2yz,∂R/∂x = 2xy + y^2 + 2yz,相等;∂Q/∂x = 2xz + 2yz + z^2,∂P/∂y = 2xz + 2yz + z^2,相等。三个条件均成立,故旋度为零,场是保守场。
公式:∂R/∂y = ∂Q/∂z, ∂P/∂z = ∂R/∂x, ∂Q/∂x = ∂P/∂y
提示:计算偏导数时注意变量,其他变量视为常数。
步骤 3/4
目标:求势函数
设势函数 f(x,y,z) 满足 ∇f = F,即 ∂f/∂x = yz(2x+y+z),∂f/∂y = xz(x+2y+z),∂f/∂z = xy(x+y+2z)。先对 x 积分:f = ∫ yz(2x+y+z) dx = yz(x^2 + (y+z)x) + C(y,z) = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C(y,z)。然后对 y 求偏导并与第二个方程比较:∂f/∂y = x^2 z + 2xyz + xz^2 + ∂C/∂y,应等于 x^2 z + 2xyz + xz^2,得 ∂C/∂y = 0,故 C(y,z) = D(z)。再对 z 求偏导并与第三个方程比较:∂f/∂z = x^2 y + xy^2 + 2xyz + D'(z),应等于 x^2 y + xy^2 + 2xyz,得 D'(z) = 0,故 D(z) = 常数。因此势函数为 f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C = xyz(x+y+z) + C。
公式:f = ∫ P dx + C(y,z),然后利用 ∂f/∂y = Q 和 ∂f/∂z = R 确定 C
提示:积分时注意将其他变量视为常数,并引入待定函数。
步骤 4/4
目标:结论
场 F 是保守场,势函数为 f(x,y,z) = xyz(x+y+z) + C,其中 C 为任意常数。
公式:f = xyz(x+y+z) + C
提示:势函数可以加上任意常数。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。