同济高数 第8章 第8-2-11题
📝 题目
11.设有四面体 $O P Q R$(图8-28),其中 $\triangle O P Q, \triangle O Q R$ , $\triangle O P R$ 和 $\triangle P Q R$ 的面积分别为 $A, B, C$ 和 $D$ .试用向量方法证明如下三维空间中的勾股定理:
$$
A^{2}+B^{2}+C^{2}=D^{2} .
$$
💡 答案解析
[AI解答]
[AI解答]
证明:
设四面体 $O P Q R$ 的顶点坐标分别为
$$
O = \mathbf{0},\quad P = \mathbf{p},\quad Q = \mathbf{q},\quad R = \mathbf{r}.
$$
则各面的面积可用向量积的模的一半表示。
1. 三角形 $OPQ$ 的面积为
$$
A = \frac{1}{2} \|\mathbf{p} \times \mathbf{q}\|.
$$
2. 三角形 $OQR$ 的面积为
$$
B = \frac{1}{2} \|\mathbf{q} \times \mathbf{r}\|.
$$
3. 三角形 $OPR$ 的面积为
$$
C = \frac{1}{2} \|\mathbf{r} \times \mathbf{p}\|.
$$
4. 三角形 $PQR$ 的面积为
$$
D = \frac{1}{2} \| (\mathbf{q} - \mathbf{p}) \times (\mathbf{r} - \mathbf{p}) \|.
$$
展开最后一项:
$$
(\mathbf{q} - \mathbf{p}) \times (\mathbf{r} - \mathbf{p})
= \mathbf{q} \times \mathbf{r} - \mathbf{q} \times \mathbf{p} - \mathbf{p} \times \mathbf{r} + \mathbf{p} \times \mathbf{p}.
$$
由于 $\mathbf{p} \times \mathbf{p} = \mathbf{0}$,且 $\mathbf{q} \times \mathbf{p} = -\mathbf{p} \times \mathbf{q}$,$\mathbf{p} \times \mathbf{r} = -\mathbf{r} \times \mathbf{p}$,因此
$$
(\mathbf{q} - \mathbf{p}) \times (\mathbf{r} - \mathbf{p})
= \mathbf{q} \times \mathbf{r} + \mathbf{p} \times \mathbf{q} + \mathbf{r} \times \mathbf{p}.
$$
记
$$
\mathbf{a} = \mathbf{p} \times \mathbf{q},\quad \mathbf{b} = \mathbf{q} \times \mathbf{r},\quad \mathbf{c} = \mathbf{r} \times \mathbf{p}.
$$
则
$$
(\mathbf{q} - \mathbf{p}) \times (\mathbf{r} - \mathbf{p}) = \mathbf{a} + \mathbf{b} + \mathbf{c}.
$$
于是
$$
D = \frac{1}{2} \|\mathbf{a} + \mathbf{b} + \mathbf{c}\|.
$$
注意到 $\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c}$ 分别垂直于平面 $OPQ, OQR, OPR$,且由于这三个平面两两垂直(因四面体顶点在原点,三个坐标平面可视为相互垂直),故 $\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c}$ 相互正交。事实上,若取坐标系使 $O$ 为原点,且 $OP, OQ, OR$ 分别沿 $x, y, z$ 轴,则
$$
\mathbf{p} = (p,0,0),\quad \mathbf{q} = (0,q,0),\quad \mathbf{r} = (0,0,r),
$$
那么
$$
\mathbf{a} = \mathbf{p} \times \mathbf{q} = (0,0,pq),\quad
\mathbf{b} = \mathbf{q} \times \mathbf{r} = (qr,0,0),\quad
\mathbf{c} = \mathbf{r} \times \mathbf{p} = (0,rp,0),
$$
显然两两正交。因此
$$
\|\mathbf{a} + \mathbf{b} + \mathbf{c}\|^2 = \|\mathbf{a}\|^2 + \|\mathbf{b}\|^2 + \|\mathbf{c}\|^2.
$$
于是
$$
(2D)^2 = (2A)^2 + (2B)^2 + (2C)^2,
$$
即
$$
4D^2 = 4A^2 + 4B^2 + 4C^2,
$$
两边除以4得
$$
A^2 + B^2 + C^2 = D^2.
$$
证毕。