同济高数 第4章 第4-4-13题

教材习题

📝 题目

13. $\displaystyle{\int} \frac{-x^{2}-2}{\left(x^{2}+x+1\right)^{2}} \mathrm{~d} x$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

我们要求解不定积分:
$$
\int \frac{-x^{2}-2}{(x^{2}+x+1)^{2}} \, dx
$$

第一步:分析被积函数形式
分母是二次多项式的平方,分子是二次多项式,可以考虑将分子写成分母的导数乘以某个系数再加上一个常数项,以便拆分为可积分的形式。

设:
$$
\frac{d}{dx}(x^{2}+x+1) = 2x+1
$$
我们尝试将分子 $-x^{2}-2$ 表示为:
$$
A(2x+1) + B
$$
乘以某个因子,并考虑分母平方的积分公式。

更系统的方法是使用“分部积分”或“待定系数法”将积分拆分为:
$$
\int \frac{ax+b}{x^{2}+x+1} \, dx + \int \frac{cx+d}{(x^{2}+x+1)^{2}} \, dx
$$
但这里分子次数与分母次数差为2,更适合直接采用“凑微分+公式”法。

第二步:拆分被积函数
注意到:
$$
\frac{d}{dx}\left( \frac{1}{x^{2}+x+1} \right) = -\frac{2x+1}{(x^{2}+x+1)^{2}}
$$
因此我们尝试将分子写成:
$$
-x^{2}-2 = \alpha (2x+1) + \beta (x^{2}+x+1) + \gamma
$$
但这样会引入二次项,更合适的方法是设:
$$
-x^{2}-2 = A(2x+1) + B(x^{2}+x+1) + C
$$
比较系数:
右边展开:
$A(2x+1) = 2A x + A$
$B(x^{2}+x+1) = Bx^{2} + Bx + B$
加上常数C,得:
$$
Bx^{2} + (2A + B)x + (A + B + C)
$$
与左边 $-x^{2} + 0x -2$ 比较:
$$
B = -1
$$
$$
2A + B = 0 \quad\Rightarrow\quad 2A -1 = 0 \quad\Rightarrow\quad A = \frac{1}{2}
$$
$$
A + B + C = -2 \quad\Rightarrow\quad \frac12 -1 + C = -2 \quad\Rightarrow\quad C = -\frac{3}{2}
$$

因此:
$$
-x^{2}-2 = \frac12(2x+1) - (x^{2}+x+1) - \frac32
$$

第三步:代入积分并拆分
原积分:
$$
\int \frac{-x^{2}-2}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx = \int \frac{\frac12(2x+1)}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx - \int \frac{x^{2}+x+1}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx - \int \frac{\frac32}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx
$$
化简:
$$
= \frac12 \int \frac{2x+1}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx - \int \frac{1}{x^{2}+x+1} dx - \frac32 \int \frac{1}{(x^{2}+x+1)^{2}} dx
$$

第四步:分别积分
第一项:
令 $u = x^{2}+x+1$,则 $du = (2x+1)dx$,所以
$$
\frac12 \int \frac{du}{u^{2}} = \frac12 \cdot \left( -\frac{1}{u} \right) = -\frac{1}{2(x^{2}+x+1)}
$$

第二项:
配方:
$$
x^{2}+x+1 = \left(x+\frac12\right)^{2} + \frac34
$$
所以
$$
\int \frac{1}{x^{2}+x+1} dx = \int \frac{1}{\left(x+\frac12\right)^{2} + \frac34} dx = \frac{2}{\sqrt{3}} \arctan\left( \frac{2x+1}{\sqrt{3}} \right)
$$

第三项:
使用公式:
$$
\int \frac{1}{(x^{2}+a^{2})^{2}} dx = \frac{x}{2a^{2}(x^{2}+a^{2})} + \frac{1}{2a^{3}} \arctan\frac{x}{a} + C
$$
这里令 $t = x+\frac12$,则分母为 $t^{2} + \frac34$,即 $a^{2} = \frac34$,$a = \frac{\sqrt{3}}{2}$。

于是:
$$
\int \frac{1}{(t^{2}+a^{2})^{2}} dt = \frac{t}{2a^{2}(t^{2}+a^{2})} + \frac{1}{2a^{3}} \arctan\frac{t}{a}
$$
代入 $a^{2} = \frac34$,$a^{3} = \frac{3\sqrt{3}}{8}$:
$$
= \frac{t}{2\cdot \frac34 \cdot (t^{2}+\frac34)} + \frac{1}{2\cdot \frac{3\sqrt{3}}{8}} \arctan\frac{t}{\sqrt{3}/2}
$$
$$
= \frac{t}{\frac32 (t^{2}+\frac34)} + \frac{4}{3\sqrt{3}} \arctan\left( \frac{2t}{\sqrt{3}} \right)
$$
$$
= \frac{2t}{3(t^{2}+\frac34)} + \frac{4}{3\sqrt{3}} \arctan\left( \frac{2t}{\sqrt{3}} \right)
$$
代回 $t = x+\frac12$:
$$
= \frac{2(x+\frac12)}{3\left((x+\frac12)^{2}+\frac34\right)} + \frac{4}{3\sqrt{3}} \arctan\left( \frac{2x+1}{\sqrt{3}} \right)
$$
注意分母 $(x+\frac12)^{2}+\frac34 = x^{2}+x+1$,所以:
$$
= \frac{2x+1}{3(x^{2}+x+1)} + \frac{4}{3\sqrt{3}} \arctan\left( \frac{2x+1}{\sqrt{3}} \right)
$$

因此第三项乘以 $-\frac32$ 得:
$$
-\frac32 \cdot \left[ \frac{2x+1}{3(x^{2}+x+1)} + \frac{4}{3\sqrt{3}} \arctan\frac{2x+1}{\sqrt{3}} \right] = -\frac{2x+1}{2(x^{2}+x+1)} - \frac{2}{\sqrt{3}} \arctan\frac{2x+1}{\sqrt{3}}
$$

第五步:合并结果
原积分 = 第一项 + 第二项(取负号) + 第三项结果:
$$
-\frac{1}{2(x^{2}+x+1)} - \frac{2}{\sqrt{3}} \arctan\frac{2x+1}{\sqrt{3}} - \frac{2x+1}{2(x^{2}+x+1)} + C
$$
合并前两项分式:
$$
-\frac{1 + (2x+1)}{2(x^{2}+x+1)} = -\frac{2x+2}{2(x^{2}+x+1)} = -\frac{x+1}{x^{2}+x+1}
$$
所以最终:
$$
\boxed{-\frac{x+1}{x^{2}+x+1} - \frac{2}{\sqrt{3}} \arctan\frac{2x+1}{\sqrt{3}} + C}
$$

难度:★★★★☆

📋 详细解题步骤

步骤 1/6
目标:分析被积函数形式,尝试拆分分子
分母是二次多项式的平方,分子是二次多项式。考虑将分子写成分母的导数乘以系数加上常数项的形式。设 -x^2-2 = A(2x+1) + B(x^2+x+1) + C,比较系数得 A=1/2, B=-1, C=-3/2。
公式:d/dx (x^2+x+1) = 2x+1
提示:拆分分子时,可设分子为分母导数、分母本身和常数的线性组合。
步骤 2/6
目标:代入拆分并化简积分
原积分 = ∫ [ (1/2)(2x+1) - (x^2+x+1) - 3/2 ] / (x^2+x+1)^2 dx = (1/2)∫ (2x+1)/(x^2+x+1)^2 dx - ∫ 1/(x^2+x+1) dx - (3/2)∫ 1/(x^2+x+1)^2 dx。
公式:∫ (f'(x)/[f(x)]^2) dx = -1/f(x) + C
提示:拆分后得到三类积分:分母导数除以分母平方、分母本身、分母平方。
步骤 3/6
目标:计算第一项积分
令 u = x^2+x+1,则 du = (2x+1)dx,第一项 = (1/2)∫ du/u^2 = -1/(2u) = -1/[2(x^2+x+1)]。
公式:∫ u^{-2} du = -u^{-1} + C
提示:凑微分法,注意分母平方的积分结果。
步骤 4/6
目标:计算第二项积分
配方:x^2+x+1 = (x+1/2)^2 + 3/4,则 ∫ 1/(x^2+x+1) dx = ∫ 1/[(x+1/2)^2 + (√3/2)^2] dx = (2/√3) arctan[(2x+1)/√3] + C。
公式:∫ 1/(x^2+a^2) dx = (1/a) arctan(x/a) + C
提示:完全平方后使用反正切积分公式。
步骤 5/6
目标:计算第三项积分
令 t = x+1/2,则分母为 t^2 + (√3/2)^2,使用公式 ∫ 1/(t^2+a^2)^2 dt = t/[2a^2(t^2+a^2)] + (1/(2a^3)) arctan(t/a) + C,其中 a=√3/2。代入得:∫ 1/(x^2+x+1)^2 dx = (2x+1)/[3(x^2+x+1)] + (4/(3√3)) arctan[(2x+1)/√3] + C。
公式:∫ 1/(x^2+a^2)^2 dx = x/[2a^2(x^2+a^2)] + (1/(2a^3)) arctan(x/a) + C
提示:使用标准积分公式,注意配方后变量替换。
步骤 6/6
目标:合并所有项得到最终结果
原积分 = -1/[2(x^2+x+1)] - (2/√3) arctan[(2x+1)/√3] - (3/2)[(2x+1)/[3(x^2+x+1)] + (4/(3√3)) arctan[(2x+1)/√3]] + C = -1/[2(x^2+x+1)] - (2/√3) arctan[(2x+1)/√3] - (2x+1)/[2(x^2+x+1)] - (2/√3) arctan[(2x+1)/√3] + C = -(x+1)/(x^2+x+1) - (2/√3) arctan[(2x+1)/√3] + C。
提示:合并同类项时注意分式相加和反正切项合并。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。