📝 题目
12.求下列微分方程的通解. (1)$\left(4 x^{2} y-3 y^{2}\right) \mathrm{d} x+\left(x^{3}-3 x y\right) \mathrm{d} y=0$ ; (2)$\left(y-x \sqrt{x^{2}+y^{2}}\right) \mathrm{d} x-x \mathrm{~d} y=0$ ; (3)$\left(x y+\sqrt{1-x^{2} y^{2}}\right) \mathrm{d} x+x^{2} \mathrm{~d} y=0$ .
💡 答案与解析
[AI解答]
[AI解答]
**(1)** 给定方程: $$ (4x^2 y - 3y^2) \mathrm{d}x + (x^3 - 3xy) \mathrm{d}y = 0 $$ 检查是否为恰当微分方程: $$ M = 4x^2 y - 3y^2,\quad N = x^3 - 3xy $$ 计算偏导数: $$ \frac{\partial M}{\partial y} = 4x^2 - 6y,\quad \frac{\partial N}{\partial x} = 3x^2 - 3y $$ 二者不相等,故不是恰当方程。尝试找积分因子。计算: $$ \frac{\frac{\partial M}{\partial y} - \frac{\partial N}{\partial x}}{N} = \frac{(4x^2 - 6y) - (3x^2 - 3y)}{x^3 - 3xy} = \frac{x^2 - 3y}{x(x^2 - 3y)} = \frac{1}{x} $$ 仅与 $x$ 有关,故积分因子为: $$ \mu(x) = e^{\displaystyle{}\int \frac{1}{x} \mathrm{d}x} = e^{\ln|x|} = x $$ 乘以 $x$ 得新方程: $$ (4x^3 y - 3xy^2) \mathrm{d}x + (x^4 - 3x^2 y) \mathrm{d}y = 0 $$ 此时: $$ \tilde{M} = 4x^3 y - 3xy^2,\quad \tilde{N} = x^4 - 3x^2 y $$ 检查: $$ \frac{\partial \tilde{M}}{\partial y} = 4x^3 - 6xy,\quad \frac{\partial \tilde{N}}{\partial x} = 4x^3 - 6xy $$ 相等,故为恰当方程。求原函数 $u(x,y)$: $$ u = \int \tilde{M} \mathrm{d}x = \int (4x^3 y - 3xy^2) \mathrm{d}x = x^4 y - \frac{3}{2}x^2 y^2 + \varphi(y) $$ 对 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial u}{\partial y} = x^4 - 3x^2 y + \varphi'(y) $$ 令其等于 $\tilde{N} = x^4 - 3x^2 y$,得 $\varphi'(y)=0$,故 $\varphi(y)=C$。 通解为: $$ x^4 y - \frac{3}{2}x^2 y^2 = C $$
**(2)** 方程: $$ (y - x\sqrt{x^2 + y^2}) \mathrm{d}x - x \mathrm{d}y = 0 $$ 改写为: $$ y \mathrm{d}x - x \mathrm{d}y = x\sqrt{x^2 + y^2} \mathrm{d}x $$ 两边除以 $x^2$(假设 $x \neq 0$): $$ \frac{y \mathrm{d}x - x \mathrm{d}y}{x^2} = \frac{\sqrt{x^2 + y^2}}{x} \mathrm{d}x $$ 左边是 $\mathrm{d}\left(\frac{y}{x}\right)$,令 $u = \frac{y}{x}$,则右边: $$ \frac{\sqrt{x^2 + u^2 x^2}}{x} = \sqrt{1+u^2} $$ 得到: $$ \mathrm{d}u = \sqrt{1+u^2} \ \mathrm{d}x $$ 分离变量: $$ \frac{\mathrm{d}u}{\sqrt{1+u^2}} = \mathrm{d}x $$ 积分: $$ \ln\left| u + \sqrt{1+u^2} \right| = x + C $$ 回代 $u = y/x$: $$ \ln\left| \frac{y}{x} + \sqrt{1+\frac{y^2}{x^2}} \right| = x + C $$ 即: $$ \ln\left| \frac{y + \sqrt{x^2 + y^2}}{x} \right| = x + C $$ 通解为: $$ \frac{y + \sqrt{x^2 + y^2}}{x} = C e^{x} $$
**(3)** 方程: $$ \left(xy + \sqrt{1 - x^2 y^2}\right) \mathrm{d}x + x^2 \mathrm{d}y = 0 $$ 改写为: $$ x^2 \mathrm{d}y = -\left(xy + \sqrt{1 - x^2 y^2}\right) \mathrm{d}x $$ 除以 $x^2$: $$ \mathrm{d}y = -\left( \frac{y}{x} + \frac{\sqrt{1 - x^2 y^2}}{x^2} \right) \mathrm{d}x $$ 令 $u = xy$,则 $y = u/x$,微分得: $$ \mathrm{d}y = \frac{x \mathrm{d}u - u \mathrm{d}x}{x^2} $$ 代入方程: $$ \frac{x \mathrm{d}u - u \mathrm{d}x}{x^2} = -\left( \frac{u}{x^2} + \frac{\sqrt{1-u^2}}{x^2} \right) \mathrm{d}x $$ 两边乘以 $x^2$: $$ x \mathrm{d}u - u \mathrm{d}x = -\left( u + \sqrt{1-u^2} \right) \mathrm{d}x $$ 化简: $$ x \mathrm{d}u = -\sqrt{1-u^2} \ \mathrm{d}x $$ 分离变量: $$ \frac{\mathrm{d}u}{\sqrt{1-u^2}} = -\frac{\mathrm{d}x}{x} $$ 积分: $$ \arcsin u = -\ln|x| + C $$ 回代 $u = xy$: $$ \arcsin(xy) = -\ln|x| + C $$ 通解为: $$ \arcsin(xy) + \ln|x| = C $$
**难度评级**:★★★☆☆ (涉及恰当方程、积分因子、变量代换与三角反函数积分,需要一定技巧。)