第9章 · 第9-5-11题

exercise

📝 题目

11.求由下列方程组所确定的函数的导数或偏导数: (1)设 $\left\{\begin{array}{l}z=x^{2}+y^{2}, \\ x^{2}+2 y^{2}+3 z^{2}=20,\end{array}\right.$ 求 $\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} x}, \frac{\mathrm{~d} z}{\mathrm{~d} x}$ ; (2)设 $\left\{\begin{array}{l}x+y+z=0, \\ x^{2}+y^{2}+z^{2}=1,\end{array}\right.$ 求 $\frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{~d} z}, \frac{\mathrm{~d} y}{\mathrm{~d} z}$ ; (3)设 $\left\{\begin{array}{l}u=f(u x, v+y), \\ v=g\left(u-x, v^{2} y\right),\end{array}\right.$ 其中 $f, g$ 具有一阶连续偏导数,求 $\frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial x}$ ; (4)设 $\left\{\begin{array}{l}x=\mathrm{e}^{u}+u \sin v, \\ y=\mathrm{e}^{u}-u \cos v,\end{array}\right.$ 求 $\frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial u}{\partial y}, \frac{\partial v}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial y}$ .

💡 答案与解析

[AI解答]

[AI解答]

**(1)** 设方程组 $$ \begin{cases} z = x^2 + y^2, \\ x^2 + 2y^2 + 3z^2 = 20, \end{cases} $$ 求 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} x}, \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{~d} x}$。

**解**:将两式分别对 $x$ 求导,注意 $y, z$ 是 $x$ 的函数。

由第一式: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 2x + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}. \tag{1} $$

由第二式: $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 6z \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 0. \tag{2} $$

将 (1) 代入 (2): $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 6z \left( 2x + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} \right) = 0, $$ 即 $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 12xz + 12yz \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = 0. $$

合并含 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}$ 的项: $$ (4y + 12yz) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = -2x - 12xz, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = \frac{-2x(1 + 6z)}{4y(1 + 3z)} = -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)}. $$

再由 (1) 得: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 2x + 2y \cdot \left( -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)} \right) = 2x - \frac{x(1+6z)}{1+3z}. $$

通分: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = \frac{2x(1+3z) - x(1+6z)}{1+3z} = \frac{2x + 6xz - x - 6xz}{1+3z} = \frac{x}{1+3z}. $$

因此: $$ \boxed{\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)}},\quad \boxed{\frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = \frac{x}{1+3z}}. $$

---

**(2)** 设 $$ \begin{cases} x + y + z = 0, \\ x^2 + y^2 + z^2 = 1, \end{cases} $$ 求 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{~d} z}, \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} z}$。

**解**:视 $x, y$ 为 $z$ 的函数,对 $z$ 求导。

第一式: $$ \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} + 1 = 0 \quad\Rightarrow\quad \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -1. \tag{1} $$

第二式: $$ 2x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} + 2z = 0 \quad\Rightarrow\quad x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -z. \tag{2} $$

解线性方程组 (1)(2),将 (1) 乘以 $y$ 得: $$ y \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -y. $$ 减去 (2): $$ (y - x) \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = -y + z, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = \frac{z - y}{y - x}. $$

同理,将 (1) 乘以 $x$ 得: $$ x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + x \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -x, $$ 减去 (2): $$ (x - y) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -x + z, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = \frac{z - x}{x - y}. $$

因此: $$ \boxed{\frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = \frac{z - y}{y - x}},\quad \boxed{\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = \frac{z - x}{x - y}}. $$

---

**(3)** 设 $$ \begin{cases} u = f(u x, v + y), \\ v = g(u - x, v^2 y), \end{cases} $$ 其中 $f, g$ 具有一阶连续偏导数,求 $\displaystyle\frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial x}$。

**解**:令 $F_1 = u - f(u x, v + y) = 0$,$F_2 = v - g(u - x, v^2 y) = 0$,对 $x$ 求偏导,视 $u, v$ 为 $x, y$ 的函数,此处 $y$ 视为常数。

对第一式两边关于 $x$ 求偏导: $$ \frac{\partial u}{\partial x} = f_1 \cdot \left( u + x \frac{\partial u}{\partial x} \right) + f_2 \cdot \frac{\partial v}{\partial x}, $$ 其中 $f_1 = \frac{\partial f}{\partial (ux)}$,$f_2 = \frac{\partial f}{\partial (v+y)}$。

整理得: $$ \frac{\partial u}{\partial x} - f_1 x \frac{\partial u}{\partial x} - f_2 \frac{\partial v}{\partial x} = f_1 u, $$ 即 $$ (1 - x f_1) \frac{\partial u}{\partial x} - f_2 \frac{\partial v}{\partial x} = f_1 u. \tag{1} $$

对第二式关于 $x$ 求偏导: $$ \frac{\partial v}{\partial x} = g_1 \cdot \left( \frac{\partial u}{\partial x} - 1 \right) + g_2 \cdot \left( 2v y \frac{\partial v}{\partial x} \right), $$ 其中 $g_1 = \frac{\partial g}{\partial (u-x)}$,$g_2 = \frac{\partial g}{\partial (v^2 y)}$。

整理得: $$ \frac{\partial v}{\partial x} - g_1 \frac{\partial u}{\partial x} - 2v y g_2 \frac{\partial v}{\partial x} = -g_1, $$ 即 $$ - g_1 \frac{\partial u}{\partial x} + (1 - 2v y g_2) \frac{\partial v}{\partial x} = -g_1. \tag{2} $$

解线性方程组 (1)(2),系数行列式: $$ \Delta = \begin{vmatrix} 1 - x f_1 & -f_2 \\ -g_1 & 1 - 2v y g_2 \end{vmatrix} = (1 - x f_1)(1 - 2v y g_2) - f_2 g_1. $$

则: $$ \frac{\partial u}{\partial x} = \frac{ \begin{vmatrix} f_1 u & -f_2 \\ -g_1 & 1 - 2v y g_2 \end{vmatrix} }{\Delta} = \frac{ f_1 u (1 - 2v y g_2) - f_2 g_1 }{\Delta}. $$

$$ \frac{\partial v}{\partial x} = \frac{ \begin{vmatrix} 1 - x f_1 & f_1 u \\ -g_1 & -g_1 \end{vmatrix} }{\Delta} = \frac{ -(1 - x f_1)