第9章 · 第9-6-6题

exercise

📝 题目

6.求曲线 $\left\{\begin{array}{l}x^{2}+y^{2}+z^{2}-3 x=0, \\ 2 x-3 y+5 z-4=0\end{array}\right.$ 在点 $(1,1,1)$ 处的切线及法平面方程.

💡 答案与解析

[AI解答]

[AI解答] 我们要求曲线在点 $(1,1,1)$ 处的切线与法平面方程。曲线由两个方程联立给出,第一个是球面,第二个是平面,因此交线是一个圆(或一般空间曲线)。 曲线方程: $$ \begin{cases} F(x,y,z) = x^{2}+y^{2}+z^{2}-3x = 0,\\ G(x,y,z) = 2x-3y+5z-4 = 0. \end{cases} $$

**第一步:求切向量** 空间曲线的切向量方向与两个曲面的法向量都垂直,因此切向量 $\mathbf{T}$ 平行于 $\nabla F \times \nabla G$。

计算梯度: $$ \nabla F = \left(2x-3,\; 2y,\; 2z\right), $$ 在点 $(1,1,1)$ 处: $$ \nabla F(1,1,1) = (2\cdot1-3,\; 2\cdot1,\; 2\cdot1) = (-1,\;2,\;2). $$

$$ \nabla G = (2,\; -3,\; 5), $$ 在点 $(1,1,1)$ 处不变。

**第二步:计算叉积** $$ \mathbf{T} = \nabla F \times \nabla G = \begin{vmatrix} \mathbf{i} & \mathbf{j} & \mathbf{k} \\ -1 & 2 & 2 \\ 2 & -3 & 5 \end{vmatrix}. $$

计算: $$ \mathbf{i} \cdot (2\cdot5 - 2\cdot(-3)) = \mathbf{i} \cdot (10 + 6) = 16\mathbf{i}, $$ $$ \mathbf{j} \cdot ((-1)\cdot5 - 2\cdot2) = \mathbf{j} \cdot (-5 - 4) = -9\mathbf{j}, $$ 注意叉积中第二项是负号:实际为 $-\mathbf{j} \cdot ( (-1)\cdot5 - 2\cdot2 )$,但按行列式展开: $$ = \mathbf{i}(2\cdot5 - 2\cdot(-3)) - \mathbf{j}((-1)\cdot5 - 2\cdot2) + \mathbf{k}((-1)\cdot(-3) - 2\cdot2) $$ $$ = \mathbf{i}(10+6) - \mathbf{j}(-5-4) + \mathbf{k}(3 - 4) $$ $$ = 16\mathbf{i} - \mathbf{j}(-9) + \mathbf{k}(-1) = 16\mathbf{i} + 9\mathbf{j} - \mathbf{k}. $$

所以切向量可取为: $$ \mathbf{T} = (16,\; 9,\; -1). $$

**第三步:切线方程** 过点 $(1,1,1)$,方向为 $(16,9,-1)$,切线方程: $$ \frac{x-1}{16} = \frac{y-1}{9} = \frac{z-1}{-1}. $$

**第四步:法平面方程** 法平面以切向量为法向量,过点 $(1,1,1)$: $$ 16(x-1) + 9(y-1) + (-1)(z-1) = 0, $$ 化简: $$ 16x - 16 + 9y - 9 - z + 1 = 0, $$ $$ 16x + 9y - z - 24 = 0. $$

**最终答案** 切线方程: $$ \displaystyle{\frac{x-1}{16} = \frac{y-1}{9} = \frac{z-1}{-1}}. $$ 法平面方程: $$ \displaystyle{16x + 9y - z - 24 = 0}. $$

难度:★★☆☆☆ (属于空间解析几何与微分几何的基本运算,计算量小,步骤固定,但需注意叉积符号。)