第9章 · 第9-8-11题

exercise

📝 题目

11.抛物面 $z=x^{2}+y^{2}$ 被平面 $x+y+z=1$ 截成一椭圆,求这椭圆上的点到原点的距离的最大值与最小值。

💡 答案与解析

[AI解答]

[AI解答]

我们要求抛物面 $z = x^2 + y^2$ 与平面 $x + y + z = 1$ 的交线(椭圆)上的点到原点距离的极值。 距离平方为 $$ d^2 = x^2 + y^2 + z^2 $$ 约束条件有两个: $$ \begin{cases} z = x^2 + y^2, \\ x + y + z = 1. \end{cases} $$ 我们可以用拉格朗日乘数法,引入两个乘数 $\lambda, \mu$,构造拉格朗日函数: $$ L = x^2 + y^2 + z^2 + \lambda (x^2 + y^2 - z) + \mu (x + y + z - 1). $$ 分别对 $x, y, z$ 求偏导并令其为零:

$$ \frac{\partial L}{\partial x} = 2x + 2\lambda x + \mu = 0 \quad \Rightarrow \quad 2x(1+\lambda) + \mu = 0 \tag{1} $$ $$ \frac{\partial L}{\partial y} = 2y + 2\lambda y + \mu = 0 \quad \Rightarrow \quad 2y(1+\lambda) + \mu = 0 \tag{2} $$ $$ \frac{\partial L}{\partial z} = 2z - \lambda + \mu = 0 \quad \Rightarrow \quad 2z - \lambda + \mu = 0 \tag{3} $$ 由(1)(2)相减得: $$ 2(x-y)(1+\lambda) = 0. $$ 有两种情况:

**情况1:** $1+\lambda = 0$,即 $\lambda = -1$。 代入(1)得 $\mu = 0$,再代入(3): $$ 2z - (-1) + 0 = 0 \quad\Rightarrow\quad 2z + 1 = 0 \quad\Rightarrow\quad z = -\frac{1}{2}. $$ 但抛物面 $z = x^2 + y^2 \ge 0$,所以 $z = -\frac12$ 不可能。此情况舍去。

**情况2:** $x = y$。 此时由约束条件: $$ z = x^2 + y^2 = 2x^2, $$ 平面方程: $$ x + y + z = 2x + 2x^2 = 1 \quad\Rightarrow\quad 2x^2 + 2x - 1 = 0. $$ 解得 $$ x = \frac{-2 \pm \sqrt{4 + 8}}{4} = \frac{-2 \pm 2\sqrt{3}}{4} = \frac{-1 \pm \sqrt{3}}{2}. $$ 于是两个点: $$ P_1: \left( \frac{-1+\sqrt{3}}{2}, \frac{-1+\sqrt{3}}{2}, 2\left(\frac{-1+\sqrt{3}}{2}\right)^2 \right), $$ $$ P_2: \left( \frac{-1-\sqrt{3}}{2}, \frac{-1-\sqrt{3}}{2}, 2\left(\frac{-1-\sqrt{3}}{2}\right)^2 \right). $$ 计算坐标数值: 对于 $P_1$,$\frac{-1+\sqrt{3}}{2} \approx 0.3660$,平方约为 $0.13397$,所以 $z \approx 0.2679$。 对于 $P_2$,$\frac{-1-\sqrt{3}}{2} \approx -1.3660$,平方约为 $1.8660$,所以 $z \approx 3.732$。

距离平方: $$ d_1^2 = x^2+y^2+z^2 = 2x^2 + z^2 = z + z^2 \quad (\text{因为 } z=2x^2) $$ 对 $P_1$:$z\approx 0.2679$,则 $d_1^2 \approx 0.2679 + 0.0718 = 0.3397$,$d_1 \approx 0.583$。 对 $P_2$:$z\approx 3.732$,则 $d_2^2 \approx 3.732 + 13.928 = 17.66$,$d_2 \approx 4.202$。

因此椭圆上点到原点距离的最小值为 $\sqrt{z+z^2}$ 在较小 $z$ 处取得,最大值为较大 $z$ 处取得。精确表达式:

由 $x = \frac{-1 \pm \sqrt{3}}{2}$,则 $$ z = 2x^2 = 2\left( \frac{(-1 \pm \sqrt{3})^2}{4} \right) = \frac{1}{2}(1 \mp 2\sqrt{3} + 3) = \frac{4 \mp 2\sqrt{3}}{2} = 2 \mp \sqrt{3}. $$ 于是 $$ d^2 = z + z^2 = (2 \mp \sqrt{3}) + (2 \mp \sqrt{3})^2. $$ 计算: 对于 $z = 2 - \sqrt{3}$: $$ z^2 = 4 - 4\sqrt{3} + 3 = 7 - 4\sqrt{3}, $$ $$ d^2 = (2 - \sqrt{3}) + (7 - 4\sqrt{3}) = 9 - 5\sqrt{3}. $$ 对于 $z = 2 + \sqrt{3}$: $$ z^2 = 4 + 4\sqrt{3} + 3 = 7 + 4\sqrt{3}, $$ $$ d^2 = (2 + \sqrt{3}) + (7 + 4\sqrt{3}) = 9 + 5\sqrt{3}. $$ 因此最短距离为 $\sqrt{9 - 5\sqrt{3}}$,最长距离为 $\sqrt{9 + 5\sqrt{3}}$。

最终答案: $$ \boxed{\sqrt{9 - 5\sqrt{3}} \quad\text{和}\quad \sqrt{9 + 5\sqrt{3}}} $$

难度:★★★☆☆ (需要拉格朗日乘数法处理双约束,并正确分类讨论,计算稍复杂)