同济高数 第9章 第9-5-*10题
📝 题目
*10.设 $z^{3}-3 x y z=a^{3}$ ,求 $\displaystyle \frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}$ .
💡 答案解析
[AI解答]
[AI解答]
已知隐函数方程:
$$
z^{3} - 3xyz = a^{3}
$$
其中 $a$ 为常数。我们要求二阶混合偏导数 $\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}$。
**第一步:对 $x$ 求偏导**
将方程两边对 $x$ 求偏导,注意 $z = z(x,y)$:
$$
\frac{\partial}{\partial x}(z^{3}) - 3\frac{\partial}{\partial x}(xyz) = 0
$$
即:
$$
3z^{2} \frac{\partial z}{\partial x} - 3\left( yz + xy\frac{\partial z}{\partial x} \right) = 0
$$
两边除以 3:
$$
z^{2} \frac{\partial z}{\partial x} - yz - xy \frac{\partial z}{\partial x} = 0
$$
整理含 $\frac{\partial z}{\partial x}$ 的项:
$$
(z^{2} - xy) \frac{\partial z}{\partial x} = yz
$$
因此:
$$
\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{yz}{z^{2} - xy}
$$
**第二步:对 $y$ 求偏导**
类似地,将原方程对 $y$ 求偏导:
$$
3z^{2} \frac{\partial z}{\partial y} - 3\left( xz + xy\frac{\partial z}{\partial y} \right) = 0
$$
即:
$$
z^{2} \frac{\partial z}{\partial y} - xz - xy\frac{\partial z}{\partial y} = 0
$$
整理得:
$$
(z^{2} - xy) \frac{\partial z}{\partial y} = xz
$$
因此:
$$
\frac{\partial z}{\partial y} = \frac{xz}{z^{2} - xy}
$$
**第三步:求混合偏导 $\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}$**
由 $\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{yz}{z^{2} - xy}$,再对 $y$ 求偏导(注意 $z$ 是 $x,y$ 的函数):
$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial y} \left( \frac{yz}{z^{2} - xy} \right)
$$
使用商法则:
$$
= \frac{ \left( \frac{\partial}{\partial y}(yz) \right)(z^{2} - xy) - (yz) \cdot \frac{\partial}{\partial y}(z^{2} - xy) }{(z^{2} - xy)^{2}}
$$
先计算各部分:
$$
\frac{\partial}{\partial y}(yz) = z + y \frac{\partial z}{\partial y}
$$
$$
\frac{\partial}{\partial y}(z^{2} - xy) = 2z \frac{\partial z}{\partial y} - x
$$
代入:
$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y} = \frac{ \left( z + y \frac{\partial z}{\partial y} \right)(z^{2} - xy) - yz \left( 2z \frac{\partial z}{\partial y} - x \right) }{(z^{2} - xy)^{2}}
$$
将 $\frac{\partial z}{\partial y} = \frac{xz}{z^{2} - xy}$ 代入:
第一项:
$$
\left( z + y \cdot \frac{xz}{z^{2} - xy} \right)(z^{2} - xy) = z(z^{2} - xy) + \frac{xyz}{z^{2} - xy} \cdot (z^{2} - xy) = z(z^{2} - xy) + xyz
$$
化简:
$$
z^{3} - xyz + xyz = z^{3}
$$
第二项:
$$
yz \left( 2z \cdot \frac{xz}{z^{2} - xy} - x \right) = yz \left( \frac{2xz^{2}}{z^{2} - xy} - x \right)
$$
提取公因子 $x$:
$$
= xyz \left( \frac{2z^{2}}{z^{2} - xy} - 1 \right) = xyz \cdot \frac{2z^{2} - (z^{2} - xy)}{z^{2} - xy} = xyz \cdot \frac{z^{2} + xy}{z^{2} - xy}
$$
因此分子为:
$$
z^{3} - xyz \cdot \frac{z^{2} + xy}{z^{2} - xy}
$$
通分:
$$
\frac{z^{3}(z^{2} - xy) - xyz(z^{2} + xy)}{z^{2} - xy} = \frac{z^{3}(z^{2} - xy) - xyz^{3} - x^{2}y^{2}z}{z^{2} - xy}
$$
化简:
$$
\frac{z^{3}(z^{2} - xy - xy) - x^{2}y^{2}z}{z^{2} - xy} = \frac{z^{3}(z^{2} - 2xy) - x^{2}y^{2}z}{z^{2} - xy}
$$
提取公因子 $z$:
$$
= \frac{z\left[ z^{2}(z^{2} - 2xy) - x^{2}y^{2} \right]}{z^{2} - xy} = \frac{z(z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2})}{z^{2} - xy}
$$
注意 $z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2} = (z^{2} - xy)^{2} - 2x^{2}y^{2}$?实际上:
$$
(z^{2} - xy)^{2} = z^{4} - 2xyz^{2} + x^{2}y^{2}
$$
因此:
$$
z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2} = (z^{2} - xy)^{2} - 2x^{2}y^{2}
$$
这个形式并不简化,我们保留原样。
于是:
$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y} = \frac{ \frac{z(z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2})}{z^{2} - xy} }{(z^{2} - xy)^{2}} = \frac{z(z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2})}{(z^{2} - xy)^{3}}
$$
第四步:利用原方程化简
由原方程 $z^{3} - 3xyz = a^{3}$,可得:
$$
z^{3} = a^{3} + 3xyz
$$
但这里分子是四次项,我们尝试将 $z^{4}$ 表示为:
$$
z^{4} = z \cdot z^{3} = z(a^{3} + 3xyz) = a^{3}z + 3xyz^{2}
$$
代入分子:
$$
z^{4} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2} = a^{3}z + 3xyz^{2} - 2xyz^{2} - x^{2}y^{2} = a^{3}z + xyz^{2} - x^{2}y^{2}
$$
因此分子变为:
$$
z \cdot (a^{3}z + xyz^{2} - x^{2}y^{2}) = a^{3}z^{2} + xyz^{3} - x^{2}y^{2}z
$$
再用 $z^{3} = a^{3} + 3xyz$ 替换:
$$
xyz^{3} = xy(a^{3} + 3xyz) = a^{3}xy + 3x^{2}y^{2}z
$$
于是分子:
$$
a^{3}z^{2} + a^{3}xy + 3x^{2}y^{2}z - x^{2}y^{2}z = a^{3}(z^{2} + xy) + 2x^{2}y^{2}z
$$
所以:
$$
\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y} = \frac{a^{3}(z^{2} + xy) + 2x^{2}y^{2}z}{(z^{2} - xy)^{3}}
$$
最终答案:
$$
\boxed{\displaystyle \frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y} = \frac{a^{3}(z^{2} + xy) + 2x^{2}y^{2}z}{(z^{2} - xy)^{3}}}
$$
难度:★★★★☆